NATUURKUNDIGE AARDRIJKSKUNDE NA 1850. 



nemingen, met onderzoek der hoogere luchtlagen, met oceano- 

 graphie en getijdenstudie enz. Het onderzoek van de bewe- 

 gingen der aardkorst werd oorspronkelijk door een afzonderlijke 

 seismologische commissie behartigd (1883 1898), terwijl de 

 resultaten een plaats vonden in het Natuurkundig Tijdschrift 

 van Ned. -Indie ') maar na 1898 door het Observatorium, dat 

 dan ook sedert Juli 1898 aan deze waarnemingen een plaats in 

 zijn ,, Observations" verleende. 



Het zgn. wolkenjaar 1896 97 was aanleiding, dat met het 

 onderzoek der hoogere luchtlagen door internationale samen- 

 werking een begin gemaakt kon worden, waartoe HILDEBRANDSSON 

 het initiatief genomen had. Batavia's Observatorium verleende 

 hieraan krachtige medewerking. Met behulp van twee photogra- 

 phische theodolieten werden hoogte en drift van de verschillende 

 wolkensoorten gemeten. De in 1896 gedane waarnemingen en 

 de berekeningen door v. D. STOK en FIGEE werden eerst veel 

 later door FIGEE gepubliceerd 2 ). En thans, na 1909 wordt dit 

 onderzoek voortgezet door Dr. VAN BEMMELEN en zijn onder- 

 directeur Dr. C. BRAAK, die daarbij de nieuwste hulpmiddelen : 

 vliegers, loodsballons en ballons met registreerinrichting tot hun 

 beschikking hebben. De waarnemingen op dit gebied worden 

 gepubliceerd in een nieuwe uitgave van het Observatorium : 

 ,,Verhandelingen" 3 ), terwijl Dr. VAN BEMMELEN kort geleden een 

 samenvattend overzicht 4 ) over de verkregen resultaten gegeven 

 heeft. Belangrijk is bijvoorbeeld het aantreffen van een lucht- 



J ) Natuurkundig Tijdschrift voor Ned.-Indie. Deel 4671. (18831912). 



2 ) S. FIGEE, IQIO. Report on Cloud-Observations at Batavia, made during 

 the International Cloud year, 18961897. 



s) Verhandelingen van het Koninklijk Magnetisch-Meteorologisch Observato- 

 rium. N. i. (1890) en N. z (1912). 



) W. VAN BEMMELEN, 1913. Die Erforschung des tropischen Luftozeans in 

 Niederlandisch-Ost-Indien. (In: Luftfahrt und Wissenschaft, herausgegeben von 

 J. STICKER. Berlin, 1913). 



259 



