NATUURKUNDIGE AARDRIJKSKUNDE NA 1850. 



rusten. TYDEMAN *) vat het resultaat als volgt samen: ,,In zijn 

 westelijk gedeelte maakt de zeebodem van den archipel deel 

 uit van een uitgestrekt ondiep plateau, samenhangend met het 

 aziatisch vastland en aan zijn west- en zuidzijde begrensd door 

 de groote diepte van den indischen oceaan ; in het oostelijk 

 gedeelte van den archipel een afwisseling van hoogte en diepte, 

 met opvallend smalle, langgerekte en in vele gevallen gebogen 

 bodemverheffincren. De daartusschen besloten inzinkino'en van 



o 



den bodem hebben over het algemeen groote diepten en zijn, 

 hoewel aan de oppervlakte overal met elkaar en met de 

 oceanen in verbinding staande, op bepaalde diepten van elkaar 

 en van de oceanen geisoleerd door onderzeesche ruggen". De 

 temperatuurwaarnemingen door de ,, Challenger", de ,,Valdivia", 

 de ,,Siboga" e. a. verricht hebben aangetoond, dat de tempe- 

 ratuur van het water dezer bekkens slechts afneemt tot aan de 

 diepte, waarop zij van den oceaan zijn afgesloten en daar- 

 beneden constant blijft. Evenzoo is door de onderzoekingen 

 in onzen archipel de waarneming van clen ,, Challenger" beves- 

 tigd, dat op ongeveer 200 Meter beneden het zeeoppervlak 

 een plotselinge snelle daling van temperatuur plaats vindt en 

 daarna in een zeer langzame daling overgaat. De oceanograaf 

 der ,.Valdivia", G. SCHOTT, heeft voor dit verschijnsel een 

 verklaring 2 ) gegeven : het water aan de oppervlakte verdampt, 

 zoodat het meer zouthoudend wordt, daardoor in soortelijk 

 gewicht toeneemt en zoover daalt, dat het kouder water van 

 gelijk soortelijk gewicht ontmoet. Zoodoende heeft in de opper- 

 vlakkige laag ter dikte van ongeveer 200 Meter warmte-uitwis- 

 seling door vermenging plaats, daarbeneden alleen door de zeer 



J ) G. F. TYDEMAN, 1913. p. 62. 



2 ) G. SCHOTT, 1902. Die Sprungschicht dcr tropischen Meere. (In: Wiss. 

 Ergebn. d. Deutschen Tiefsee-Expedition auf dem Dampfer Valdivia, 18981899. 

 Herausgeg. von C. CHUN. Band I, 1902. 36. p. 178185). 



263 



