TOEGEPASTE NATUURVVETENSCHA!'. 



van BURCK en BOERLAGE bracht uitkomst uit de vervvarring, die 

 op dit gebied heerschte ; vooral van beteekenis bleek de soort 

 Palaquium oblongifolium Brck. te zijn, terwijl enkele andere 

 Palaquium- en Payena-soorten getah-pertjah van minder goede 

 hoedanigheid leverden. Maar ook bleek, dat de inlanders de 

 getah-pertjah op zeer onoordeelkundige wijze wonnen, dat ze 

 zeer roekeloos met het leven dezer kostbare boomen omsprongen, 

 zoodat volwassen exemplaren zeldzaamgewordenwaren. Ingrijpen 

 van gouvernementsvvege was dus een dringende eisch, indien 

 men de dreigende uitroeiing voorkomen wilde. Wei waren reeds 

 (ongeveer 1856) in enkele residenties proeven genomen met 

 den aanplant van getah-pertjah-boomen, waarvan die in Ban- 

 joemas het meeste resultaat had, maar geen van deze onder- 

 nemingen slaagde erin, een bloeiend bestaan te verwerven; de 

 een na de ander werd opgeheven. 



De bemoei'ingen van TREUB en BURCK hadden tot resultaat, 

 dat een proefaanplanting werd aangelegd in Tjipetir (nabij 

 Tjibadak in de Preanger Regentschappen, 1885), welke aan- 

 planting langzamerhand vergroot werd en in 1900 een belangrijke 

 uitbreiding kreeg '). De cultuur omvat thans voornamelijk boomen 

 tier soort Palaquium oblongifolium Brck; moeilijkheden worden 

 niet meer ondervonden, terwijl de aanplantingen bijna niet van 

 ziekten te lijden hebben (de ergste vijand is een bladrollerrups). 

 Alle onderzoekingen kunnen dus gericht zijn op de bereidingswijze 

 der getah-pertjah, die tegenwoordig niet meer alleen door insnij- 

 dingen in de stammen gewonnen wordt, maar ook uit de blaren 

 bereid wordt. Deze laatste bereidingswijze neemt steeds meer in 

 beteekenis toe. Bij de defmitieve oprichting van de Gouverne- 

 ments getah-pertjah onderneming in 1900 bleef de leiding berusten 

 bij den chef van het agricultuurchemisch laboratorium te Buiten- 



') Zie verslagen in Jaarboek Dept. v. Landb., Nijverh. en Handel. 



273 



IS 



