X 



wel willen toegeven. Vooreerst liggen de daartoe benoodigde bron- 

 nen niet onder mijn bereik , maar bovendien zou zulk een arbeid 

 èn mijn tijd én mijne krachten te boven gaan. Men beschouwe 

 dus het door mij geleverde betrekkelijk de wetgeving op de vis- 

 scherijen in die landen meer als een aanhangsel. 



Ik zal er wel niet op behoeven te wijzen, hoe de visscherijen 

 voortdurend een onderwerp van overweging tusschen verschillende 

 natiën uitmaakten. Dit bragt mij op het denkbeeld om de voor- 

 naamste Tr act aten, die daarvan het gevolg zijn geweest, aan 

 mijn werk toe te voegen. Voor een groot gedeelte heb ik dat gedaan 

 aan de hand van Kluit, die in zijn «Historia lederum Belgii fede- 

 rati" (N". 3158) enkele visscherij-tractaten, tusschen Nederland 

 en andere mogendheden gesloten, bespreekt. Bovendien vond ik 

 ook in andere bronnen verschillende tractaten vermeld, die bepa- 

 lingen omtrent de visscherijen inhouden. Toch houd ik mij over- 

 tuigd, dat in vele andere tractaten van » Vrede, Commercie en 

 Marine" ook wel een enkel artikel aan de visscherijen zal zijn 

 gewijd , maar ik kon mijn ontdekkingstogt moeijelijk tot het door- 

 snuffelen van alle tractaten uitstrekken. 



En hiermede ben ik aan het einde van hetgeen ik over de ver- 

 schillende afdeelingen van mijn werk meende te moeten zeggen. 

 Of nu de wijze van bewerking ieders goedkeuring zal wegdragen ? 

 Ik mag het zelfs niet hopen. Maar toch meen ik mij te mogen 

 vleijen, dat het plan bij velen bijval zal vinden. 



Niet alleen toch heb ik in deze bibliographie opgenomen de 

 werken en geschriften, die uilsluitend over visschen of visscherijen 

 handelen , maar tevens heb ik vermeld de bijdragen in een groot 

 aantal tijdschriften in verschillende talen, of in de werken van geleerde 

 genootschappen verspreid; zelfs belangrijke dagblad-artikelen , en 

 vooral ook hetgeen over deze onderwerpen in verschillende weten- 

 schappelijke werken, hetzij van historischen of natuurkundigen aard, 

 voorkomt. Is het toch mijne stellige overtuiging , dat dit de eentge 

 weg is om tot eene zoo volledig mogelijke bibliographie over 

 een gegeven onderwerp te geraken, — al is de arbeid daartoe 

 vereischt, soms wel een weinig afschrikkend — dan twijfel ik 

 ook niet, dat degenen, die mijn werk zullen inzien — hever 



