52 



land bij het begin onzer jaartelling; Blok zegt dat in zijn 

 „Geschiedenis van het Nederlandschc volk" nadrukkelijk, 

 maar toch meen ik v^el dat er gegevens zijn die aanduiden 

 dat de reeks der Noordzee Eilanden met ons land verbonden 

 is geweest; hierop wensch ik nu reeds even de nadruk 

 te leggen. 



Wanneer wij nu nagaan hoe het met de verspreiding 

 van Eynpetrum nigriim is in de streken die dicht bij de 

 duinen gelegen zijn, dan valt daarvan te vermelden hoe in 

 grove trekken de verspreiding van deze plant samenvalt 

 met die van Myrica Gale. 



Ik moet U ook mededeelen dat er misschien verband is 

 te zoeken tusschen hot voorkomen van Empetrum nigrum 

 en zeemeeuwen die de bessen lijken te eten; zoo heb ik 

 b.v. op Vlieland, waar Empetrum nog niet was waargenomen, 

 op één plek in de onmiddellijke nabijheid van zeemeeuwen- 

 nederzettingen massa's van deze plant gevonden; maar 

 Empetrum komt ook veel voor op plaatsen waar meeuwen 

 toch wel geen aandeel in de verspreiding van Empetrum 

 zullen hebben. Ik voor mij meen dus tot nu toe nog de 

 verspreiding van Empetrum te kunnen gebruiken voor de 

 opvatting die ik U verder zal ontvouwen. 



Ook Erica en Galluna gaan in hoofdzaak wat betreft het 

 voorkomen in de duinstreken geheel samen met de twee 

 genoemde planten, al zijn er ook enkele gegevens te vinden 

 iets zuidelijker; maar deze enkele vindplaatsen zijn steeds 

 vaag aangegeven en nadere bestudeering ter plaatse zou 

 zeer gewenscht zijn voordat we zouden moeten aannemen 

 dat Erica en Galluna zich te dezen opzichte geheel anders 

 gedragen als Myrica en Empetrum. 



Het voorkomen van Myrica, Erica, Galluna en Empetrum 

 valt ook, voor zoover wij dat op 't oogenblik weten, geheel 

 samen mot de verspreiding van de gletschers in het IJs- 



