103 



meen!; in h. N. B. V.!: Lichtenbeek 1881 O., Wolf- 

 heze Un. 1847. Arnhem Un. 1849 en 1878 Gr o 11. 

 Rosendaal Un. 1 849. Beekhuizen Thomson; in h. v. S. : 

 Hemelsche berg. Schelmsche weg bij Oosterbeek en 

 Warnsborn, Warnsborn. Diependalsche weg, Kluize- 

 weg en Karel v. d. Heijdenweg, benoorden de Burge- 

 meesterswijk, Monnikenhuizen, Daalhuizen, Herkhuizen. 

 Biljoen, en aangevoerd met zand langs den Wester- 

 voortschen dijk; in h. Jansen en Wachter Ooster- 

 beek-hoog 1913! 



Deze soort is met H. uulgatum en umbellatum door 

 overgangen verbonden ; in ons land is zij vrij variabel. 

 Men moet drie groepen onderscheiden. 



I. H» gothicum (Fr.) Z. Deze verbindt de andere groepen 

 met H. uulgatum, waarmede zij in habitus overeenkomt, 

 doch waarvan zij b.v. afwijkt door mindere bekliering 

 der hoofdjes. 



Zij komt om Arnhem vrij veel voor. typisch zijn 

 b.v. de exx. Arnhem Groll. 



II. H* tridentatum (Fr.) Z. Deze is gekenmerkt door de 

 kleine omwindselbladen (8^ — 9 mm.), terwijl de blad- 

 rand vaak krachtig en lang getand is. Deze bladvorm 

 komt echter in gr. III ongeveer ook voor. Zij ontbreekt 

 om Arnhem, doch inlandsch lijkt zij mij wel (W o u w 

 Un. 1896 h. N. B. V.!). 



III. H* levigatum (W.) Z. Deze komt hier alleen voor 

 in de ondergroep H* rigidum (Hartm.) Z.. die dicht 

 aan H. umbellatum verwant is. De omwindsels zijn 

 groot (9'— 12 m.m.). een verschil met H. tridentatum \ 

 H. rigidum is om Arnhem algemeen. Bijna al het 

 materiaal behoort er toe, bovendien is het vrij uniform ; 

 in het algemeen zijn de bladtanden dun en vrij lang 

 en naar den bladtop toegebogen ; soms zijn de bladen 

 breeder (b.v. Hemelsche berg), en dan daarbij vaak 

 met grove driehoekige tanden (b.v. Diependalsche weg). 



