104 



Ook komt het voor, dat de bovenste bladen zeer breed 

 en zittend zijn, aan den voet afgerond. Dit komt bij 

 het Nederlandsche materiaal vaker voor. MogeHjke 

 invloeden naar de Sabauda, waarvan ze nauwelijks 

 te scheiden zijn. 



Z a h n vermeldt in gr. I ssp. Knafii Cel. voor Holland ; 

 in groep III ssp. gracilipes Sud. = ssp. subgracilipes 

 Z. en ssp. perrigidum Z. voor Limburg (d e W ever); 

 ssp. rigidum Hartm. en ssp. lancidens Z. voor 

 Holland. Deze opsomming is natuurlijk niet volledig! 



Ten slotte is het ex. Lichtenbeek zeer afwijkend, 

 misschien behoort het niet eens tot de hoofdsoort; 

 het is volkomen identiek met een ex. uit Zutfen Cop. 

 (h. N. B. V.!). 

 H. umbellatum L. Deze is om Arnhem op het diluvium 

 algemeen! Alles behoort tot ssp» umbellatum (L.) 

 Za h n ; andere ondersoorten zijn ook niet te verwachten. 

 De variabihteit binnen deze ssp. is groot. Naar den 

 bladvorm onderscheidt men twee variëteitsgroepen : 



I. bladen lijn- of draadvormig, getand of meest 

 gaaf (var* stenophyllum Wimm. et Grab.); een 

 groot aantal vormen is hierbij onderscheiden ; var. 

 coronopifolium (Bernh.) heeft opvallend krachtige 

 bladtanden, zij komt h. 1. 1. sporadisch voor o.a. Diepen- 

 veen en Rijzenburgerbosch (h. N. B. V. !), Lonneker 

 en Gulpen (h. J. en W.) !, niet om Arnhem ; var. linearu 

 folium Wal Ir. is de type, die om Arnhem vrij alge- 

 meen is o.a. : tusschen Oosterbeek en Heelsum ! ; bouw- 

 land tusschen Oosterbeek-laag en Mariëndaal ! ; Baken- 

 burgerweg ! en Apeldoornsche weg ! ; Angerenstein 

 Tilanus 1842 (h. N. B. V.!); Rhedensche heide 1920 

 V. S. (h.). Deze laatste valt uiteen in f. angusti folium 

 Tsh., f. filifolium Zahn en f. aliflorum Fr.; de laatste 

 is de heidevorm. De volgende vormen zijn duinbewoners, 

 t. d. synoniem: var. dunense Reyn., f. dunale G. F. 



