142 



3a. Kelkbladen spits. Bloemen in de oksels van stengel- 

 standige bladen 6. 



4. Bladen cirkelrond tot niervormig; geheele plant kaal. 

 Bloemen klein, bleek roodachtig paars met donkerder 

 aderen. Op vochtige plaatsen, moerassen, langs hei 

 en veenslooten V. palustris L. 



4a. Bladen en bladstelen min of meer ruw behaard. 

 Bloemen donker blauw of blauwpaars (soms wit of 

 rosé, of gestreept). Op drogere standplaatsen . . 5. 



5. Plant met uitloopers, bloemen welriekend, bladen 

 rondachtig V. odorata L. 



5a. Plant zonder uitloopers ; bloemen zonder geur ; bladen 

 meer langwerpig ; kalkplant V. hirta L. 



6. Behalve de bloem- en bladdragende stengels is een 

 rozet van wortelstandige bladen aanwezig (soms maar 

 uit enkele bladen bestaande) 7. 



6a. Geen wortelstandige bladen 9. 



7. Stengels, bladstelen, bladschijf, bloemstelen en vrucht- 

 doos grijsachtig berijpt door korte, dikke, dicht op- 

 eenstaande haren (papillen). Kalkplant op enkele plaatsen 

 in de duinen 



V. rupestris Schm. var. arenaria (D. C.) Beek. 

 7a, Niet grijsachtig berijpt. Beharing meest zwak, be- 

 staande uit langere, dunnere, verspreide haren . . 8. 



8. Bloembladen smal, voorwaarts gericht, spoor kegel- 

 vormig, vaak iets naar beneden gebogen, evenals de 

 bloem iets-roodachtig blauw ; steunbladen smal, met 

 veel lange franje. Bladen toegespitst, minder diep hart- 

 vormig aan den voet . . V. silvestris (L m k.) R c h b. 



8a. Bloembladen breeder, meer zijwaarts uitstaand, spoor 

 knotsvormig, gegroefd, vaak iets naar boven ge- 

 bogen, geel- of groenachtig wit of licht blauw ; bladen 

 stomper, breeder, met diep hartvormigen voet 



V. Riviniana Rchb. 



9. Stengel liggend of opstijgend, steunbladen klein. 



