57 



dien men reeds op groeten afstand aan het algemeen karak- 

 ter der begroeiing kan waarnemen. Waar de voedingszouten 

 een zeker minimum bereiken daar worden de kalkplanten, 

 het loofhout (vooral de beuk), de kalk-Orchideën en die tal- 

 rijke andere soorten, die in ons land alleen in de Zuid- 

 Limburgsche bosschen voorkomen, verdrongen door naald- 

 hout en heideplanten. 



Dergelijke veranderingen der uitwendige omstandigheden 

 kunnen wij menschen natuurlijk niet verhinderen en zij zijn 

 het trouwens die ongetwijfeld voor de studie van geheelde 

 phylogenetische ontwikkeling der soort onmisbaar zijn. 



Geheel anders wordt de zaak wanneer de verandering der 

 uitwendige omstandigheden gevolg is van het zoo veel 

 ruwere ingrijpen van den mensch. 



Dat ingrijpen geschiedt zoo ruw en zoo plotseling, dat 

 van plooien naar de nieuwe omstandigheden of van vluchten 

 naar gunstiger terrein geen sprake kan zijn. 



Bovendien echter is bij het ingrijpen van den mensch 

 meestal een der doeleinden, die beoogd worden, juist de ver- 

 nietiging van de wilde flora: het onkruid. 



Nu spreekt het van zelf, dat de menschheid tracht haar 

 grootste, zoo niet haar eenig kapitaal, den bodem zoo rente- 

 gevend mogelijk te maken en wij zullen de laatsten zijn 

 om dit streven af te keuren, Integendeel ik ben overtuigd, 

 dat een zeer groot deel der hier aanwezigen geheel onbaat- 

 zuchtig financieelen steun verleenen aan organisatie's die 

 ontginning beoogen, maar dat neemt niet weg, dat juist in 

 de ontginning de hoofdfactor gelegen is voor de verarming 

 der flora. 



Daarnaast bestaan nog andere door den mensch in het 

 leven geroepen factoren, maar zij zijn bij de ontginning 

 vergeleken van geheel ondergeschikt belang. 



Eene eigenaardigheid van het proces der flora-verarming 

 door ingrijpen van den mensch is het sterk progressieve 

 karakter ervan. 



