142 



uiteengezet. Koning heeft daarop gereageerd, doch Spr. 

 acht diens betoog verward. Hij acht het virus een stofwis- 

 selingsproduct, meer speciaal der dissimilatie en trekt de 

 parallel met Uraemie, Nephritis, morbus Basedowii e. a. ; 

 alleen met dit verschil dat de overdraagbaarheid der laatste 

 niet is aangetoond. Hij acht dit niet ondenkbaar. In de 

 menschelijke pathologie onderscheidt men contagieuse en 

 infectieziekten. De mozaikziekte is nu zeker niet contagieus. 

 Dit blijkt uit verspeenproeven. Uit 1568 planten versch 

 verspeend toonden er na 12 dagen twee op 16 c.M. afstand 

 de ziekte; van een verspreiding van uit deze twee als cen- 

 trum was geen spoor te bespeuren. Verder werden 2000 

 planten twee aan twee in een zelfde gat geplaatst ; hiervan 

 waren 105 paren uit één ziek en één gezond exemplaar 

 gevormd, hoewel de wortels dooreen gestrengeld waren. De 

 mozaikziekte is dus niet contagieus. 



B e ij e r i n c k beweert van wel, H e i n z e 1 beweert dat 

 Ad. May er dit ook heeft aangetoond. May er zelf echter 

 spreekt over den aard der besmettelijkheid zich niet uit, 

 vermeldt alleen dat het sap een virus is en dat een zieke 

 plant alleen door contact de andere niet aansteekt. B e ij e- 

 rinck en Heinzel gebruiken echter het woord contagi- 

 eus in een andere beteekenis als Spr. en onderscheiden niet 

 zoozeer tusschen contagieus en infectieus. 



De mozaikziekte verspreidt zich uitsluitend door middel 

 van derden. Bij infectieuse ziekten heerscht volgens Spr. in 

 de algemeene pathologie het dogma dat het virus hier een 

 mikroorganisme moet zijn; volgens dit begrip zou de mo- 

 zaikziekte geen infectieziekte mogen heeten. Men kan dan 

 van een intoxicatieziekte spreken, zooals bijv. J u s t doet, 

 waarbij het toxin geen bacterienproduct behoeft te zijn en 

 ook geen enzym kan zijn (zooals W o o d s en Heinzel 

 beweren, die aan oxydeerende enzymen denken). Want voor 

 enzymen bestaat een grens der verdunning ten opzichte der 

 werking, bij de mozaikziekte niet. 



