102 



ook komen er protonemata uit de rhizoiden zonder verdere 

 verwijdering van de toppen. Isoleert men de rhizoiden, 

 dan vormen deze protonema's, evenals geïsoleerde blade- 

 ren en deze vormen dan nimmer broedknoppen. Her- 

 haalt men die proeven in het donker dan zou men 

 tallooze chlorophyllooze protonemata verwachten ; de plant 

 regenereert echter in het geheel niet. Wel bij Funaria en 

 Barhula, waarbij rhizoiden uit rhizoiden ontstaan en bij 

 afsnijding van den eindknop chlorophyllooze protonema- 

 tische draden. Bij Fissidens geschiedt hetzelfde ; hier ontstaan 

 uit alle bladoksels z.g. hechtrhizoiden, die nimmer in pro- 

 tonemata overgingen. Zijknoppen bewortelen zich in het 

 licht en vormen geen protonemata. Mnium vertoont geen 

 verschil tusschen rhizoiden en protonema's. Brengt men 

 stammetjes op filtreerpapier dan groeien deze door, bewor- 

 telen zich eindelijk en vormen uitloopers met rudimentaire 

 bladeren. Dit gebeurde niet door gebrek aan licht, waar- 

 schijnlijk door gebrek aan voedsel. 



Misschien is er sprake van contactinvloed bij de vorming 

 van rhizoiden en protonema's. Bijv. op Agar vormen zich 

 bijna geen rhizoiden, bij Hookeria zelfs in het geheel niet; 

 wel ontstaan dan protonema's. Bij waterculturen kunnen 

 geene nieuwe rhizoiden ontstaan, indien het glas met zwart 

 papier bedekt wordt, wel bij toetreding van licht. In zand 

 vindt men sterke rhizoiden vorming ; sneed men beide polen 

 af dan ontstonden in zand aan beide kanten rhizoiden, wat 

 bij plaatsing in water uitbleef. Bij planten in zand en water 

 ontwikkelden zich in de laag zand rhizoiden, in het water 

 protonemata, in de vochtige lucht broedknoppen. Hetzelfde 

 kon bij Mnium waargenomen worden, vooral rhizoidenvor- 

 ming na wegneming van de eindknop. In de natuur ge- 

 schiedt vaak hetzelfde, doch dan bleek meestal de eindknop 

 beschadigd. Contact met fijngewreven filtreerpapier gaf wei- 

 nig rhizoiden vorming ; evenmin bij leem; in fijngestoten 



