Vil _ 
volle zuster naast de afgeleefde staan zal. Landbouw toch 
is het hoofdelement in de koloniale werkzaamheid en de 
landbouw in koloniën, met name in Java, is een inten- 
sive, uitputtende, ‘bestuurd door het voordeel van het 
oogenblik, zonder zorg voor de toekomst, En ook met die 
zorg draagt die landbouw de kiemen der uitputting in 
meerdere mate in zich dan de europesche, die hoofdza- 
kelijk het voortbrengen. van. het voedsel voor de maat- 
schappij. beoogt en met eene grootere verscheidenheid 
van gewassen” gedreven, reeds lang geteerd heeft, de uit= 
putting der gronden door de afwisseling te verminderen. 
De koloniale kultaurplanten zijn minder talrijk,-omdat zij 
vooreen grooter. deel hoofdzakelijk artikelen van weêlde 
voortbrengen en men alleen die kiest, welke het meeste 
voordeel afwerpen. — De staatsman, die meent dat het 
zenden van eenen’ Botanist. naar Java voldoende “is, om 
het. voortbrengend vermogen van koffij aan te wakkeren, 
of” waar het kwijnt, weder op te wekken; ziet de dieper 
liggende oorzaken van den toestand voorbij en slaat een 
gevaarlijk dwaalspoor «in. — Bij’ die toekomst-nù van Su- 
matra mag ook, “uit een maatschappelijk oogpunt, de ken= 
nis van zijne natuurlijke gesteldheid. niet onvruchtbaar 
geacht worden. Ik-heb-daarom-ook den bodem én het kli- 
maat in hun verband beschouwd met het plantenrijk, en 
terwijl in het beeld van de vegetatie de kultuurplanten 
niet konden gemist worden, mogt ik thans ook bij deze 
langer verwijlen. Het eiland is bovendien voorziën van 
eenen onuitputtelijken rijkdom van natuurlijke voortbreng- 
