zalk 
. 
lende rigting verplaatst *)- — JuncuvunN zag verder losse lagen 
van zand, in de vallei van Pager-oetang, op het plateau van Sipi- 
rok, op de berghellingen van Silantom, die hij van verweêrde ont- 
bonden lagen van den zandsteen afleidt. — Niet zelden worden ook 
lagen van Leem of Klei waargenomen, dat met het oog op de uitge- 
breide aan verweêring blootgestelde platonische vormingen geenszins 
verwonderen kan, Op vele-plaatsen (bijv. ook in de nabijheid van 
Warseh) wordt fijne gpottebakkers-klei gevonden, die ook tot dit 
doel gebruikt wordt. — Dat op Sumatra ook Brwinkolen aanwezig 
zijn, is niet meer twijfelachtig. Nog onlangs werd het voorkomen 
in de Padangsche bovenlanden vermeld, met leijen, zandsteen en 
zwavelijzer (Natuurk. Tijdschr. XNI, Ul. 241). — Morver meldt 
dat er eene „goede kool” te Indragiri wordt gegraven (HOOKRR, 
Kew Garden Miscell. 1855, bl. 46). Ook kan het niet verwonde- 
ren dat bij eenen zoo weelderigen plantengroei en de werking der 
talrijke niet zelden overstroomende rivieren, nog gestadig overblijf- 
sels van planten in den bodem bedolven worden. Hiertoe zullen 
welligt de drie voet dikke lagen van plantaardige stof behooren, 
die 10 en meer voeten onder de oppervlakte aan de oevers der ri- 
vieren in het Palembangsche, bijv. aan de rivier Enim en elders 
langs de rivieren, door TEYsMANN werden gevonden. Mogelijk is het 
ook bruinkool, want de inlanders gebruiken ‘haar als brandstof. In 
Loemoet zag hij uiet zelden dikke boomstammen uit de rivieren te 
voorschijn komen: —_—_— | 
_*) Deze zandsteenvorming schijnt eene groote uitgebreidheid over den 
indischen Archipel te bezitten, overal door plutonisch-vulkanische werkingen 
getroffen. Haar eigenlijk geologisch karakter zal eerst dan kunnen worden 
vastgesteld, wanneer de daarin voorkomende fossielen behoorlijk onderzocht 
zullen zijn. De bovenvermelde bepaling van xorrrars schijnt geenszins ge- 
noegzaam gemotiveerd te zijn. Het tertiaire terrein op de Andaman- 
eilanden, en naar het schijnt ook op Java, zou, in verband met de losheid 
van het gesteente, het vermoeden van een groot tertiair zanüsteen-terrein 
“regtvaardigen. — Tot dezelfde vorming zal de „argillaeeous sandstone” be- 
hooren, die door xorrmv aan de zuidzijde van de straat van Singapore 
werd waargenomen (HookeR, Kew Gard. Mise. 1855, bl. 163) en die volgens 
hem piet weinig bijdraagt tot de vorming van de talrijke eilandjes tusschen 
Malakka en Sumatra, De lagen zijn daar niet zelden onder belangrijke 
hoeken opgeheven en doordrongen van een gang-gesteente, dat, veelal van 
vasten zamenhang, zwart-rood van kleur is en 15—80 pC. ijzer bevat. 
