in 
uit dien hoofde zeer te betreuren, dat onze kennis dienaangaande 
nog zoo weinig gevorderd is. Ook het land zelf en zijne bewoners 
worden met meer juistheid beoordeeld, wanneer wij weten wat het 
land voortbrengen kan, en hoe het voortgebragte den bewoners tot 
nut strekt. — Daar waar de landbouw reeds eenigermate uitgebreid 
iss verkrijgt niet alleen het land eene andere physiognomie, maar 
de geheele toestand wordt door de veranderingen die de kultuur 
aanbrengt, gewijzigd en eindelijk gaat de wilde aan zich zelve ge- 
laten natuur, het Bden van den botanist, in de magt der menschen 
over en onze nakomelingen zullen zich geene voorstelling meer 
kunnen maken van een over de aarde heerschend plantenrijk, ‘dat 
nog vrij was van de vervormende hand des menschen. Dien maag- 
delijken toestand zien wij nog in zijne volle kracht op de meeste 
eilanden van den schoonen Indischen Archipel. Zoo is het ook nog 
voor een groot deel op Sumatra, waar de mensch ‘te midden der 
schoonste en rijkste natuur geplaatst, bij weinig behoefte, met 
den minsten arbeid in zijn onderhoud voorzien kan, Die eenvou- 
dige en gemakkelijke landbouw, die slechts de vervulling der eigen 
behoefte bedoelt, is dus ook op vele plaatsen de eenige, terwijl de 
verbouwing van voortbrengselen die aan den handel naar buiten 
verstrekt worden, nog geenzins algemeen is. Alleen wat de natuur 
van zelve voortbrengt en wat de vreemdeling begeert, wordt verza- 
meld en verkocht of verruild omsaan eene kleine weelde te kunnen vol- 
__doen, die toch nergens in de menschelijke zamenleving ontbreekt. — 
Een andere toestand treedt in, wanneer de winstzoekende Euro- 
_peaan zich komt vestigen, om aan-den kolonialen landbouw eene al 
toenemende uitbreiding te geven. In dit opzigt staat Sumatra nog 
in hooge mate bij Java terug, maar het bevindt zich reeds in een 
tijdperk van overgang en in de westelijke provinciën van Benkoe- 
len en Padang, in Lampong ten zuiden en de vruchtbare oostelijke 
gewesten van Palembang, zag men in den jongsten tijd het voort- 
brengen van producten voor de europesche markt in snelle ontwik- 
keling vooruitgaan, — Geen deel welligt van den geheelen Archi- 
pel verdient daarom meer de aandacht der wetenschap en vereischt 
meerder zorgen van de zijde van het staatsgezag, om aan den was- 
senden vooruitgang de Be rieting te gen 5 ee 
