leijen uitnemend groeit, is zij goedkooper. Het Soekeh ied maat van 
een stuk bamboes gemaakt, in gewigtsdeelen 5 kati — 14 oud ®) 
wordt met 10 tot 6 duiten, in de overige provinciën met 20 —85 
duiten of cents betaald, — Overigens kan de rijst in die gewesten, 
even als in de overige provinciën, in. alle maanden van het jaar ge- 
zaaid worden; maar waar de kultuur in meer bevolkte streken op 
ruimer schaal wordt gedreven, worden in Junij en Julij, (in welke 
maanden met N.O, winden de meeste droogte plaats heeft), de 
Alangvelden tot het aanleggen van Luadangs afgebrand en de grond 
voor de Sawahs geploegd, en in het begin van Augustus, wanneer er 
reeds onderscheidene regendagen zijn, somtijds reeds in Julij, ge- 
_ zaaid; de daarop volgende oogst valt in Januarij of reeds in De- 
cember, ook bij op nieuw heerschende N.O, winden. — De geheele 
groeitijd beloopt in den regel 556, bij ongunstige omstandighe- 
den 7, voor sommige verscheidenheden slechts 4 maanden. Na den 
oogst wordt het Lsadangveld gereinigd en met Mais beplant. — Op 
de Sawahs wordt somtijds dadelijk weêr rijst gezaaid en ligtelijk 
zou men aldaar tweemaal in het jaar kunnen oogsten, indien daar- 
aan behoefte bestond. — In Benkoelen wordt ook in Augustus en 
September de Luadangrijst gezaaid, in Poeloe Pinang iets later, in 
September en October, in den regentijd; geoogst in Februarij tot 
Maart. — Ook in Java wordt in het begin of het midden van den 
regentijd gezaaid en in de droogste maanden geoogst. 
Overigens staan de Sawah- en Ladang-bouw in de Bataklan- 
den elkander omstreeks gelijk. — De Ladangs worden of op reeds 
vroeger daartoe gediend hebbende plaatsen of op uitgeroeiden woud- 
bodem aangelegd, bij voorkeur op de zacht glooijende hellingen der 
gebergten. De velden zijn van wouden omgeven. De korrels wor- 
den wijd gezaaid. Na den oogst, in de tweede helft van het jaar, 
wordt Mais geplant. Daarna ligt de akker een of een paar jaren 
braak. Alang- en Glaga-gras, Melastomaceën, Desmodium, Vitex 
trifolia bedekken het veld, dat in de drooge maanden afgebrand 
wordt, om in de asch te zaaijen. — De Sawah-bouw wordt hoofd- 
zakelijk in de valleijen gedreven, die gemakkelijk overstroomd kun- 
nen worden. Het zaad wordt eerst in kleine perken gezaaid en de 
plantjes vervolgens op de eigenlijke velden overgeplant. Tegen den 
tijd van het rijp worden, wordt het water verwijderd de akker droogt 
