PALMAE. 69 COCOS: 
aan looistof, dienen tot looijen. Het hout der van binnen weeke 
stammen is niet duurzaam en wordt spoedig een prooi der witte 
mieren; nogtans bezigen de Javanen hetzelve tot het bouwen van 
bruggen, waterleidingen, buffelhokken en als brandhout. De knoppen 
(of jeugdige nog niet ontrolde loof bladen of palmiet (om bot, poe- 
tjoek of oem oet) worden raauw of gekookt als groente gegeten ; 
ook in azijn gelegd als atjar (atjar-atjar) bekend. Uit de jonge 
versche witte blaadjes worden mandjes (keto e pat) gemaakt, waar- 
inde rijst (bras) gekookt wordt, die (nu nasi of keò joh genoemd) 
daardoor eenen meer aangenamen smaak verkrijgt (gemoek: vet). 
Ook grootere manden (kisa) waarin men vruchten en andere voor- 
werpen ter markt brengt, worden uit de oudere bladen vervaar- 
digd; bovendien bezigt men deze tot het dekken der hutten en 
prauwen (atap; of het beschot van kleine huizen (bilik). Uit de 
drooge bladen (belarak) vervaardigt men met hars fakkels (bor 
damar) en uit de stevige midden-ribben (lidi) eene soort van gro- 
ve bezems (sa poe-lidij. Uit de versche groene bladen vlechten de 
Javanen bij openbare plegtigheden bogen, die met bloemen en vlaggen 
versierd worden. De middensteel (papah of palapah) van binnen 
sponsachtig, wordt soms tot het zamenstellen van heggen gebezigd. 
De vezelige voetstukken (tapas of roem oet) dezer steelen dienen 
als grove zeeften ; volgens uasskarL (Het nut bl. 59) in de Prean- 
ger en in Cheribon ook tot het maken van geldzakken. 
Alom wordt de klapperboom geteeld en is door geheel Indië het 
teeken van menschelijke woning. In het wild wordt hij niet gevon- 
den. Om plantsoenen van klapperboomen aan te leggen, worden de 
rijpe vruchten onder eenen schaduwrijken boom opgehangen ; men 
kan ze ook daaronder op den grond leggen, maar dan, zegt men, 
hebben de daaruit opgekomen boomen langeren tijd noodig, voordat 
zij vrucht voortbrengen. Anderen zijn echter van een tegenoverge- 
steld gevoelen. In den tijd van 3 maanden heeft de ontkieming 
plaais; volgens ROORDA vAN RYSINGA reeds na 40 dagen, waarbij uit 
den kern \tombong kela pa) de spruit te voorschijn komt, die 
na 2—3 maanden eene lengte van omstreeks drie voet bereikt; 
zoodra 2—3 bladen verschenen zijn, maakt men gaten van 2 
voet diepte, op 12— 16 voet afstand van elkander, en plaatst daarin 
de kiemende noten, zoodat de schil der vrucht 2—3 duim onder 
