PALMAE. 144 METROXYLON 
bijtel, aan den onderrand scherp afgesneden, met een touwtje beves- 
tigd (zie de afbeelding a. p. n°. 1). Tot het zuiveren der aldus ver. 
zamelde Sago gebruikt men een ander werktuig, Satran y, besta 
uit den hollen bladsteel-voet van het sago-blad, aan wiens b: 
einde met bamboezen pennetjes een zak van het omkleedsel des 
perbooms, roenoet, bevestigd wordt; de satrany wordt op 
houten vorken, ongeveer 3—4 voet hoog, gelegd en zoo be 
dat het open einde eenigzins hooger, en onder eene zeer zacl 
eene bamboezen pijp loopende waterleiding geplaatst wordt, 
regt tegenover het andere uiteinde eene lange veêrkrachtige s 
den grond wordt gestoken, wiens top gebogen en aan den roe 
zak bevestigd wordt, zoodat men bij de bewerking, door het met 
ter gemengde sago-meel, dat reeds geklopt is, tegen den roenoe 
te drukken, de veêrkracht ondervindt. De roenoet laat het meel 
maar de vezels en andere deelen blijven in de satrany terug ( fig. 
Dit overschot, ela, dient tot voedsel voor varkens en pluimge 
Om de door de satrany doorgeperste sago op te vangen, geb 
men de Gotie, die op twee in den grond gestoken 54 voet h 
vorken ligt. De gotie is een gedeelte van den half uitgeholden 
stam, waarvan de beide einden door sago-bladen en met de s 
achtige zelfstandigheid van den Gomoeti-boom, of ook wel 
schors van den Kajoe-poetie-boom waterdigt gesloten wort 
gotie staat met het boveneinde onder den zak van de sat: 
dat het met meel vermengde water, door de roenoet gedrukt, 
gotie neêrvalt. De gotie moet steeds van water worden voor 
zoodat. zij altoos volblijft en zachtkens overloopt, en slechts het: 
meel op haren bodem bezinkt, terwijl de nog aanwezige veze f 
het overloopende water worden weggevoerd. — Wanneer deze 
dige bewerking, Poekoel-sago of sago-kloppen, geëindigd 
het meel uit de gotie genomen, in van sago-bladen vervaardi 
ronde manden gepakt, toemang-sago. — Volgens pr srue 
ben de Amboineezen deze wijze van sago-berei 5 Evs s 
geleerd, wiens nagedachtenis met dankbare arb s 
bevolking heeft. In andere gewesten, op Ceram, Boéroe: 
westkust gebruiken de inlanders de onzuivere of E j 
goede sago-boom levert ongeveer 25 @® toemang-meel, die 
tot f 0,80 verkocht worden. — De inboorlingen | 
