PANDANEAE. 152 
voet te zetten op den lossen modderbodem, waarop vochtigheid - 
hitte met elkander om- den prijs kampen, en waaruit een eigen 
dige onaangename reuk opstijgt. — In de baaijen, binnenzeeën, 
geene branding staat, zoo als ín de Kinderzee, tusschen Ja 
Noesa Kambangan, worden strooken, bedekt met Nîpa-bossche k 
werf aan de buitenzijde der Rhizophora-wouden gevonden.” 
De onrijpe zaden, wier kiemwit nog week is, worden door de 
landers gegeten of met suiker gekonfijt. Veelzijdig is in geh 
dië het gebruik, dat van de bladen gemaakt wordt, vooral tot 
(atap) der huizen en schepen, tot matten enz. Op vele plaa 
den deze bladen in het groot verzameld, en talrijke gezinnen 
zich bezig met het vlechten van het atap of het maken van 
sche hoeden (toedongs) of deksels voor de schotels. Zoo v 
BLUME ({. a. p. bl. 78), dat in 1832 te Palembang 50 mensch 
zig waren met het verzamelen der bladen, 120 mannen en 
met het vlechten, en 40 vrouwen met het vervaardigen en ve 
der toedongs. — Uit de jonge bladen vervaardigen zij, 
van Licuala spinosa, en eenige andere palmen, inlandsche 
met bijvoeging van tabak. — Noch op Java, noch op Sun 
Borneo schijnt men uit de bloemkolven het sap te verzamele: 
als op de Philippijnsche eilanden, in Cochinchina en op Tet 
schiedt, om palmwijn en azijn te bereiden. — Op ziltige 
zoude dit sap eenen sn smaak hebben en ee 
schappen bezitten. 
Ordo XCVII. PANDANEAE r. BR 
EDandex + saepius arborescens, nune fruticosus, sac 
Folia simplicia, basi latÂ subvaginante amplexicauli-sessil: 
gata, parallelivenia. Flores dioici vel sabpolygamí i in ee 
ramosis vel simplieibus plurispathatis sessiles, ebra ; 
monandri vel filamentis pluribus unitis monadelphi, 
tae biloculares lineares connectivo mucronatae, lo 
centes, polline sphaerico. Fem. Ovaria plurima 
sima, libera vel in phalanges connata, uniloenlaria uniovulata v 
ereberrimis super placentas 2—7 parietales biseriatis 
anatropis. Stigmata sessilia, en et fibrosae ve 
