PANDANEAE. 154 
divo caupicuauD in Parte bot. Ltiner. Navis Bonite exstructa, s 
tione nullâ adhuc illustrata, e solis iconibus in lucem prolatis 
judicanda, heie me nondum recepisse, haud improbent benevoli 
tores, quum non nisi post omnium specierum hactenus descri 
accuratum examen de Pandanearum novo systemate cogitari 
videatur. Utilissimum hune laborem cl. pr vriese alacriter 
pisse, botanici mecum laeti nuper compertum habent. 
Dit zoo hoogst eigenaardige geslacht van boomen en he 
meestal op talrijke, hoog uit den stam ontspruitende ste 
tels, als met zoo vele stutten in den grond bevestigd, en 
nen top met spiraalsgewijs geplaatste lange bladen digt 
is over den geheelen Indischen Archipel met talrijke soor 
tegenwoordigd, in wier bepaling echter uit een botanisch 
nog veel verwarring heerscht. De meeste groeïjen nabij de 
het gebied, hetwelk sunenuan den „kustzoom of tro 
flora” noemt, en hetwelk tusschen de Rhizophora-kustwou 
binnenland gelegen is. Enkelen echter komen ook in het 
en in de bergstreken voor, of zijn tot heggen en andere 
derwaarts overgebragt. — Hunne zonderlinge gestalten 
op Java niet alleen den dorren zandgrond der kusten, maar 
jen ook op den kalkachtigen rotsbodem van het strand, 
gaten en uitholingen hunne wortels indringen. Het veelvuld 
men volgens genoemden Schrijver P. humilis en P. car 
(Arasas leutik en Arasas Gedé), P. littoralis (P. laoct let 
spurius (P. L. Gedé). Groot is de verscheidenheid, die he 
welf dezer gewassen aanbiedt; schoon het kontrast, h 
sommige soorten roode en groote vruchten met het TC 
vormen. De reiziger (zegt JUNGHUEN), die gedurende 
deze boomen (P, spurius en littoralis) vruchten dras 
December) zijne schreden xigt door deze bosch 
gens 700 kalen zandbodem beschaduwen, en men 
gedeelte uit digt nevens elkander groeijende ai 
wordt opgetogen door het schoone, hetwelk z 
uitwendige gedaante dezer boomen wordt aa 
den aard van de verschillende groeiplaatsen Pp 
zich hier als een boom van omstreeks 8 
hij in zonderling gebogen vorm van een 
