— 64 — 



zuiger bewegen langs den helmknop van dezen meeldraad, 

 en wel langs de binnenzijde ; daar de honig eveneens aan de 

 binnenzijde ligt. Daar nu het stuifmeel dezer helmknoppen ook 

 aan de binnenzijde zich bevindt, wordt de bij hier mede belast. 



In de tweede plaats kan zij den honig opzuigen uit één der 

 beide andere honigklieren. Zij moet zich dan echter plaatsen 

 aan de buitenzijde der beide naburige lange meeldraden, die 

 hunne met stuifmeel beladen zijde ook juist naar buiten 

 hebben gekeerd. Het is dus onvermijdelijk, dat dit stuifmeel 

 op kop of thorax van de bij komt. Deze vliegt, aldus belast, 

 naar eene andere plant (of wel begeeft zich naar eene andere 

 bloem derzelfde plant) en zet zich daarop neder, meestal 

 onmiddellijk den stempel aanrakende. Op deze wijze komt dus, 

 althans in 't eerste geval, kruising van verschillende indivi- 

 duen tot stand. In het laatste geval heeft gitonogamie plaats. 



Vele bijen bezoeken de blciem ook om stuifmeel te verza- 

 melen ; hiervoor levert Apis mellifica L. eveneens een goed 

 voorbeeld ; maar ook de door mij waargenomen hommels en 

 de andere Apiden deden hetzelfde. De honigbij en de hommels 

 (althans wijfjes en w^erksters) hebben, zooals bekend is, 

 daartoe zoogenaamde korfjes aan de achterpooten ; d. w. z. 

 een door vrij stevige borstels omgeven groefje op hetverbreede 

 ondereinde der scheenen. Om nu het stuifmeel te verzamelen 

 gaan zij op of in de bloem zitten, en brengen het pollen, dat 

 aldus aan de haren van pooten en lichaam blijft hangen, nadat 

 zij het met speeksel hebben bevochtigd, met de pooten naar 

 het genoemde korfje, waar het, tot een balletje saamgekneed, 

 blijft zitten. Andere Apiden, zooals AnthopJiora pilipesY . en 

 Andrena pilipes F , , hebben scheenen, vooral aan de achter- 

 pooten, die geheel met lange haren bezet zijn, waartusschen 

 zij groote hoeveelheden stuifmeel verzamelen. Zij gaan daarbij 

 op de bloem staan en borstelen het pollen uit de helmhokjes. 

 Dat hierbij de kans voor zelfbestuiving groot is, is duidelijk. 



