— 109 — 



doch gitonogamie zoowel plaats hebben als xenogamie. Ik 

 nam de volgende hommels waar ; Bombus agrorum F. </ ; 

 Bombus agrorum F. ^ ; Bombus terrestris L. o" ; Psithyrus 

 vestalis Fourcr. </ ; Psithyrus campestris Pz. o*. 



Verder zag ik nog Halictus sexcinctus cT in grooten getale 

 aan de bloem zuigen. Deze zette zich somtijds ook op de uit- 

 stekende geslachtsorganen neder ; meestal kroop hij tusschen 

 de helmdraden door, zonder de helmknoppen aan te raken. 



Op dezelfde wijze gedroeg zich in den regel één der meest 

 gewone zweefvliegen, Rhingia campestris Meig. o*. Enkele 

 malen zette deze zich echter eerst op de helmknoppen neder 

 en kon dus met stuifmeel belast worden. 



Eenandere Sjrphide, Melanosto77ia hyalinataF . d" , zweefde 

 voortdurend talrijk om de bloemen en zette zich van tijd tot 

 tijd op de helmknoppen neder, om stuifmeel te eten. 



Dat zij aldus weleens bestuiving kan bewerken, is duide- 

 lijk ; maar in den regel doet zij het niet. 



Ten slotte zag ik nog een paar dagvlinders, Pieris Rapae 

 L. $ en Rhodocera Rhamni L. ?, honig zuigen, evenals de 

 hommels op de meeldraden zittende, doch niet altijd recht, 

 zoodat helmknoppen en stempel somtijds niet werden aan- 

 geraakt. 



In tegenstelling met Lycopsis arvensis heeft deze bloem 

 den honig geheel open liggend, toegankelijk voor allerlei 

 insecten. Terwijl dan ook de eerste uitsluitend door Hyme- 

 noptera en Lepidoptera bezocht wordt, heeft deze zich ook 

 te verheugen in het bezoek van Diptera ; overigens hebben 

 wij gezien, dat deze maar zelden bestuiving bewerken. 



In vele andere opzichten stemt Echium evenwel met 

 Lycopsis overeen : zelfs de karakteristieke stempelpapillen 

 gelijken bij beide planten volkomen op elkaar. 



Pedicularis palustris L. PI. 11. In zijn «Alpenblumen» 

 blz. 291 en vlg. geeft H. Muller eene beschrijving der bloem. 



