— 146 — . 



De klemdraai, die bij planten met moraal tegenovergestelde 

 of in kransen geplaatste bladeren optreedt, als deze bladstand 

 door eene spiraalsgewijze plaatsing der bladeren wordt ver- 

 vangen, wordt beschouwd als een mechanisch gevolg van de 

 onderlinge verbinding der bladvoeten tot een onafgebroken 

 en weinig rekbare schroeflijn. Tot de bladvoeten rekent men 

 dan niet alleen de plaats van inplanting zelve van het blad, 

 maar ook het daaronder liggend gedeelte van den stengel, 

 waarin de bladsporen afdalen, tot aan den eerstvolgenden 

 omgang der schroeflijn. 



Door deze bladvoeten van elkander los te snijden is het mij 

 gelukt midden in overigens zich tordeerende stengels, rechte 

 internodiën te doen ontstaan (M. d. Z. Plaat VII Fig. 1 en 7, 

 blz. 64), en zoodoende een rechtstreeksch bewijs voor de 

 zooeven genoemde stelling te leveren. 



Ik achtte het toen noodzakelijk de blad voeten, elk afzon- 

 derlijk, of ten minste twee aan twee, door twee sneden, ëén 

 aan elke zijde, van het overige deel van den stengel te isolee- 

 ren. Het gevolg daarvan was, dat de ontstaande rechte inter- 

 nodiën door twee (of meer) overlangsche sneden in even 

 zoovele strooken verdeeld waren. En daar de groei in deze 

 geen gelijken tred hield, maar de eene langer werd dan de 

 andere, zoo weken zij uiteen ; eene omstandigheid, waardoor 

 de afbeelding en beschrijving der praeparaten zeer ingewik- 

 keld werd. 



Het was mij toen onmogelijk, deze proeven verder voort te 

 zetten. Want aan de eene zijde heeft men daartoe slechts in 

 een zeer beperkt jaargetijde, tijdens den eersten groei der 

 stengels, de gelegenheid. Zoodra een resultaat zichtbaar wordt 

 zijn alle stengels zoover ontwikkeld, dat zij voor deze proeven 

 onbruikbaar zijn geworden. Aan de andere zijde was het 

 aantal gedraaide stengels, die ik telken jare voor proeven 

 gebruiken kon, uit den aard der zaak slechts klein. Ik heb 



