— 150 — 



Het zij mij vergund hier te wijzen op eene proef, die ik, 

 naast de cultuur van een zuiver gedraaid ras, moeilijk kan 

 uitvoeren. Wanneer men als zaaddragers niet de fraaiste 

 gedraaide exemplaren uitkoos, maar die met de fraaiste onder- 

 brekingen der spiraal, dan zou het waarschijnlijk op den duur 

 gelukken een ras van Dipsacus sylvesiris te maken met 

 spiraalsgewijze geplaatste bladeren maar zonder klemdraai. 

 Voor de theorie zou dit feit klaarblijkelijk van veel belang zijn. 



Mocht iemand deze proef wenschen te doen, zoo stel ik 

 gaarne zaden van mijne gedraaide planten tot zijne beschik- 

 king. Vermoedelijk kunnen zaden, die in September, dus 

 terstond na den oogst, gezaaid worden, in den volgenden 

 zomer reeds stengels maken. Men zou dan het ras zoo goed 

 als eenjarig hebben. 



II . Valer tan a officin a lis . 



De cultuur van deze plant, die ik in 1889 begonnen had, is 

 nog slechts weinig gevorderd. Ik heb in het najaar van dat 

 jaar alle wortelrosetten van de groep planten, waarin een 

 gedraaide stengel gevonden was (M. d. Z. blz. 96), laten uit- 

 planten op een bed van omstreeks 3 n M. In het jaar 1890 

 vertoonde zich op dat bed geen, in 1891 slechts één gedraaide 

 stengel, van welken het mij echter niet mocht gelukken zaad 

 te winnen. 



Deze stengel was over zijne geheele lengte gedraaid, en 

 daardoor omgekeerd kegelvormig. Hij was 15 cm. lang, van 

 onderen 1,5 en van boven 5,5 cm. dik. Het bovenste deel was 

 niet gesloten, maar vertoonde een wijd geopende scheur, 

 zooals dit bij gedraaide stengels van den Valeriaan meer voor- 

 komt. De bladeren stonden in een onafgebroken spiraal, die 

 in het onderste gedeelte in ééne wending omhoog steeg, in de 

 bovenste helft echter aan de eene zijde van den stengel in 

 bijna verticale richting liep. Ik vervolgde de bladspoor van 

 een der hoogste bladeren, en vond dat zij de bladspiraal voor 



