— 93 — 



stuifmeel derzelve netjes af, en brengt het aan de vrije lucht, 

 terwijl de bezoekende insecten in de bloem kruipen, en tevens 

 denhelmknop.die hunin den weg staat, naar binnen schuiven; 

 daarbij moet de stijve stijl onvermijdelijk uit den helmknop 

 naar buiten komen » . 



* Viola odorata (blz. 386-395) wordt door hommels en 

 bijen bezocht. Spr. bespreekt hier vrij uitvoerig de bestuiving 

 der Viola-soorten, en hij bewijst proefondervindelijk dat 

 geen zaden ontstaan wanneer insectenbezoek verhinderd 

 wordt. 



* V. tricolor (blz. 395-398) wordt door de honigbij bezocht. 



* V. palustris en V. canina (blz.39!^) hebben bijna dezelfde 

 inrichting als voren. 



Imyaliens Balsamina (blz. 400) wordt door hommels 

 bezocht. 



Twintigste Klasse. 



' Orchis lati f olia (\)\z. 401-404). Spr. beschrijft de bloem- 

 constructie volkomen juist ; hij meent echter dat een insect, 

 dat in de spoor kruipt, het pollinium losmaakt en «zoodra 

 het dier den kleverigen stempel aanraakt, verliest het zijn 

 pollinium en laat het aan den stempel zitten » . «Ik heb mij 

 echter veel moeite gegeven, om de Natuur op heeterdaad te 

 betrappen, zonder daarin te slagen. » Spr. houdt de Orchis- 

 bloem voor eene Schijnhonigbloem. Ch. Darwin vermoedt 

 daarentegen « dat de bezoekende insecten in den saprijken 

 wand der spoor boren en er het sap uitzuigen » , en dit ver- 

 moeden werd door H. Müller's rechtstreeksche waarnemin- 

 gen bevestigd. 



* O. Morio en * O. 7iiiliiaris [hh. 404-405) beschouwt Spr. 

 eveneens als honigbloemen. 



* O. (Plaiani/iera) Mfolia (blz. 405-406). Spr. twijfelt of 

 het een dag- of een nachtbloem is. 



* O. {PlatantJiera) co7iopsea (blz. 406) schijnt een nacht- 

 bloem te zijn. 



