~ 109 — 



normale stengels, in onderling gekruiste bladparen. In die 

 spiraal vergroeien de bases der bladeren aan elkander, zooals 

 anders in de paren. Zoowel de vleugels, als de in den stengel 

 gelegene vaatbundelverbindingen toonen dit ten duidelijkste 

 aan. Zoo ontstaat een spiraalsgewijs om den stengel geslin- 

 gerde band, die later, bij den groei der internodien, grooten- 

 deels ontrold wordt. Het is echter niet deze band, die de 

 mechanische oorzaak der torsie is. Want snijdt men dezen 

 band, door de vleugels en de vaatbundelverbindingen heen 

 tot in de holte van den stengel, in de jeugd en vóór den snel- 

 len groei der stengelleden, telkens lusschen twee naburige 

 bladeren door, zoo heeft dit op het ontstaan van den klem- 

 draai zoo goed als geen invloed (1). 



Maakt men daarentegen tusschen twee bladeren een zoo- 

 danige snede, dat deze naar onderen toe de volgende winding 

 der bladspiraal bereikt, zoodat men dus de phjllopodien dezer 

 twee bladeren geheel van elkander losmaakt, dan komt de 

 klemdraai, die zonder de bewerking zeker zou zijn ingetreden, 

 niet tot stand. Midden in den gedraaiden stengel ontstaat 

 een recht, niet getordeerd internodium (2). 



Uit deze proeven volgt, dat bij de verandering van den 

 kruiswijzen bladstand in een spiraalsgewijzen niet alleen de 

 bladeren met hunne vleugels en gordelverbindingen anders 

 gerangschikt zijn. Want dit geldt ook van die deelen van den 

 stengel waarin hunne bladsporen omlaag loopen, welke deelen 

 voor elk blad gerekend worden tot den eerstvolgenden om- 

 gang der bladspiraal. Niet alleen de bladeren, maar ook de 

 phyllopodien zijn spiraalsgewijze gerangschikt; in den kruis- 

 wijzen bladstand daarentegen waren èn bladeren èn phyllo- 

 podien tot paren vereenigd. 



(1) Monographie der Zwmigsdrehungen in Pringsheim's Jahrbücher 

 fürwissensch. Botanik Bd. XXIII, Heft I, S. 65. 



(2) Dit tijdschrift, IV, 1892, PI. XIV, fig. 1. 



