— 170 -^ 



Sprengel's standpunt was een teleologisch standpunt, 

 waarbij alles, tot in de kleinste bijzonderheden, een doel 

 moest hebben, en door de rechtstreeksche tusschenkomst van 

 den Alwijze moest verkbiard worden. Hij had erkend dat de 

 tusschenkomst van insecten meestal tot kruisbestuiving aan- 

 leiding geeft, en ofschoon hij met Eemerocallis fulva eene 

 proef genomen had, waaruit gebleken was dat deze plant, 

 met haar eigen pollen bestoven, onvruchtbaar blijft, toch 

 erkende hij niet maa^om de tusschenkomst van insecten voor 

 de plant nuttig is, en hij kon daarom van de waargenomen 

 verschijnselen geen andere verklaring geven, dan dat de 

 Natuur niet scliijnt te milieu dat eenige Uoem door haar eigen 

 stuifmeel bevrucht ivordt. 



Het zou nog vele jaren duren, alvorens het werk van 

 Sprengel met een bevredigend antwoord op de opengelaten 

 vraag zou bekroond worden. Door die leemte in Sprengel's 

 bloementheorie wordt gedeeltelijk verklaard, waarom zijn 

 meesterwerk door de meeste zijner tijdgenooten versmaad 

 werd. Maar daarenboven bestond te dien tijde weinig belang- 

 stelling voor dergelijke physiologische en biologische studiën : 

 de droge systematiek had schier de geheele botanische weten- 

 schap in zich opgeslorpt. De wonderbare betrekkingen tus- 

 schen bloemen en insecten, door Sprengel ontdekt, strookten 

 geenszins met de leer der standvastigheid der soorten, die de 

 grondslag was der toenmalige beschrijvende plantenkunde, 

 en die ontdekking wekte daarom veeleer tegenzin dan belang- 

 stelling op (1). 



En niet alleen werd het boek bijna volkomen doodgezwe- 

 gen, maar den schrijver werden bittere teleurstellingen be- 

 rokkend. Sprengel was rector te Spandau, en daar hij zich 

 met zooveel iever op de studie der plantenkunde toelegde, dat 



(1) Zie Sachs, loc. cit., blz. 454, 



