— 189 — 



vrucUhaar zijn, of meer dan Jialf zooveel zaden voortbrengen 

 als 7vanneer zij door insecten hezocU worden. De eerste 

 lijst bevat 66 soorten, de tweede lijst 60, dus nagenoeg het- 

 zelfde getal, maar er dient echter opgemerkt dat vele der 

 vermelde planten een of andere bijzondere inrichting tot 

 bevruchting vertoonen, en het is bekend dat voor zulke 

 bloemen de medehulp der insecten doorgaans onontbeerlijk is. 



In hetzelfde hoofdstuk worden de resultaten der hooger 

 beschreven proefnemingen met Sprengel 's bloementheorie 

 in verband gebracht (loc. cit. blz. 372). Indien wij aannemen 

 dat kruisbevruchting goede gevolgen en zelfbevruchting 

 minder goede of slechte gevolgen heeft, kunnen wij verklaren 

 waarom bij zoovele planten zelfbevruchting verhinderd wordt 

 (scheiding der geslachten, dichogamie, heterostylie, mechani- 

 sche inrichtingen ; — en misschien ook : onvermogen van het 

 stuifmeel der bloem op den stempel derzelfde bloem (?), over- 

 hand van vreemd stuifmeel boven het eigen stuifmeel). Wij 

 begrijpen eveneens waarom de bloemen insecten aanlokken, 

 en wij geven ons rekenschap van het hooge physiologisch 

 belang der middelen, die zij daartoe gebruiken (kleuren, 

 honigmerken, geuren, honig). Maar wij moeten steeds in- 

 dachtig zijn dat niet alleen kruisbevruchting moet bevorderd 

 worden, maar dat het ook noodig is het voortbrengen van 

 zaad door alle mogelijke middelen te begunstigen. En aldus 

 begrijpen wij waarom een aantal planten een structuur ver- 

 toonen, die zelfbestuiving bevordert, als b. v. vereeniging 

 der beide geslachten in dezelfde bloem, cleistogamie, enz. 

 (zie verder, het beschrijvend gedeelte dezer verhandehng). 



De middelen waardoor kruisbevruchting bevorderd en zelf- 

 bevruchting verhinderd wordt, en omgekeerd, vertoonen 

 buitengewoon veel verscheidenheid, en het is belangwekkend 

 op te merken hoezeer nauwverwante soorten, en zelfs indi- 

 viduen van een en dezelfde soort in dit opzicht kunnen ver- 



