— 258 — 



sla offidnalis beschrijft H. Muller tweeërlei individuen ; 

 d) een grootbloeraige vorm waarvan de stempel buiten de 

 bloem te voorschijn komt alvorens de helmknoppen open 

 gaan ; en zelfs nadat de helmknoppen zijn opengegaan wordt 

 de stempel nog het eerst aangeraakt door den kop der 

 bezoekers, waaruit volgt dat deze vorm regelmatig kruis- 

 bevrucht wordt en niet in staat is om zich zelf te bevruch- 

 ten ; - h) een kleinbloemige vorm, waarin de stempel buiten 

 het bereik der insecten ligt als de bloem opengaat ; 

 later wordt de stempel naar voren gebracht, maar tevens 

 naar onderen, zoodat hij kan bestoven worden met pollen 

 dat rechtstreeks uit de helmknoppen valt. Bij den kleinbloe- 

 migen vorm is dus niet alleen kruisbevruchting, maar ook 

 spontane zelfbestuiving verzekerd 



Men heeft nu deze twee vormen willen beschouwen als het 

 gevolg van twee verschillende aanpassingen. Wanneer men 

 echter een zeker aantal Eui^hrasia-Uo&mew zonder voorop- 

 gevatte meening wil onderzoeken, dan zal men bevinden dat 

 er tusschen de twee hoogerbe schreven vormen tallooze 

 overgangen bestaan, hetgeen reeds door Muller voorzien 

 werd(l). En wanneer men daarna, in het werk van Wal- 

 lage over « Darwinism » , het hoofdstuk leest waarin de 

 variabiliteit besproken wordt, en waarin aangetoond wordt 

 hoe aanzienlijk individueele verschillen kunnen zijn, dan 

 wordt men overtuigd dat er bij ^M;?7/rö!5«« geen aanpassin- 

 gen, maar alleen individueele verschillen bestaan, te meer 

 daar er geen correlatie bestaat tusschen de grootte der 

 kroon en de kromming van (\en slijl. En wanneer wij nu de 

 vraag willen stellen zooals zij moet gesteld worden naar den 



(1) Men kan bij Euphrasia ojficinalis nagenoeg zoovele vormen onder- 

 scheiden als men verlangt. Dit werd duidelijk aangetoond door Schulz 

 (loc. cit., zie hooger. Nota \2), blz. 223), die van de genoemde bloem niet 

 minder dan zeven variëteiten beschrijft. 



