— 316 — 



het kroonblad en den stempel kruipt, door de basis van den helm- 

 knop tegengehouden wordt, en aan weerszijden van die basis een 

 opening vindt waarin het zijne slurf kan voeren. De honig kan alleen 

 bereikt worden door insecten, wier slurf 7 mill.langis. De honig- 

 behouder kan sleclits door middel van eene 14 mill. lange slurf gele- 

 digd worden. 



ledere stempel draagt dicht bij zijn uiteinde en aan de onderzijde 

 een klein blaadje, waarvan de bovenzijde de rol van stempel vervult. 

 Insecten die van buiten naar binnen in de bloem dringen, zullen de 

 bovenzijde van dit blaadje aanraken en met stuifmeel uit een andere 

 bloem bestuiven. Enkele milimeters verder zal hun rug de (naar 

 onderen gekeerde) stuifmeelzijde van den helmknop aanraken en zelf 

 met stuifmeel bepoederd worden. Wanneer nu het insect, na honig 

 te hebben gezogen, achteruitkruipend de bloem verlaat, zal het hoo- 

 gervermeld blaadje naar boven gedrukt worden, en alleen de onder- 

 zijde van dit blaadje zal met den rug van het insect in aanraking 

 komen ; aldus zal het eigen stuifmeel nooit (of bijna nooit) op de 

 stempeloppervlakte kunnen gebracht worden. Spontane zelfbestui- 

 ving is onmogelijk. 



H. Muller heeft van deze plant twee vormen beschreven : bij den 

 eersten xyorm bevindt zich iedere stempeltak 6-10 mill. boven het 

 overeenkomstige buitenste kroonblad. De bloemen die tot dezen 

 vorm behooren, worden door hommels bezocht. Bij den tweeden vorm 

 is de ruimte tussclien stempeltak en bloemdekblad veel kleiner, en 

 de bevruchting wordt voornamelijk bewerkstelligd door eene vlieg, 

 Rhingia rostrata. — Overgangsvormen tusschen deze beide vormen 

 zouden, volgens Muller, zelden voorkomen. Het ware belangrijk te 

 onderzoeken of overgangsvormen werkelijk zoo weinig talrijk zijn. 



Fam. XVI. Orchidaceeen. 



De bevruchting van een groot aantal Orchidaceeen werd 

 beschreven door Darwin, in zijn standaardwerk : « On the 

 various contrivances by which british and foreign orchids are 

 fertilised by insects, » with illustrations. — London, John 

 Murray, 1862. 



193. Orchis maculata L. 4. — Plant met volkomen 



