— o — 



Vrijers en razende tooveressen zeggen, dat ijzerkruid 

 eene zonderlinge kracht heeft om iemand tot liefde te ver- 

 wekken, en om eenige gruwelijke dingen of eenige schade 

 te beletten. Doch van Ravelingen acht die meening, 

 welke LoBELius opgeeft, valsch en ijdel en goddeloos. Hij 

 denkt het insgelijks « spottelijck» , hetgeen sommige heiden- 

 sche schrijvers verhalen : « Als den Medecijn het IJser- 

 cruydt over hem draghende,den krancken gaet besoecken, 

 ende hem vraeght hoe dat het met hem is, ende als den 

 krancken antwoort dat het al wel is, oft redelijck, dan sal 

 hy van die sieckte op staen : indien hy seght dat het niet 

 wel en is, oft dat het soude moghen beter wesen, dan sal 

 hy van die sieckte sterven. » 



De Standelkruiden {Orchis), door Dodoens Hondskulle- 

 kens geheeten, omdat men kleine knollen onderaan vindt, 

 hadden onder andere de volgende eigenschap : Indien 

 iemand, door tooverij overmeesterd, geene vrouw kon 

 bekennen, zoo zal men nemen het rechter ku Heken (dat 

 het grootste of het stijfste is), het stooten met zeven-en- 

 veertig peperkoren zoodat alles te zamen eene halve once 

 weegt, het vervolgens goed vermengen met vier oneen 

 (anderen zeggen drij) honig, eindelijk alles doen ni zeer 

 goeden wijn ; men neemt er van alle dagen het gewicht 

 van drij vierendeels loods en het zal helpen. — De stan- 

 delkruiden behooren tot die groep van planten, welke een 

 teeken, merk of indmksel hadden, waaruit men hunne 

 kracht kennen kon. Een ander voorbeeld zal doen begrij- 

 pen, wat men hierdoor verstond : Speenkruid {Ficaria 

 ranuncidöides Mönch) heeft, aan den wortel, ettelijke 

 kleine knolletjes, welke van vorm niet slecht aan de 

 gezwollen deeltjes van de spenen gelijken; daarom werd 

 speenkruid tegen de spenen gebruikt. Doch Dodoens (dit 



