— 169 — 



takt, wel ontwikkeld en tamelijk sterk gebouwd wortelsysteem 

 noodig. Bij de waterplanten is zulks het geval niet ; bij dezen zijn 

 beide verrichtingen tot een minimum verminderd; vele dezer 

 gewassen leven ondergedoken of zwemmen aan de oppervlakte 

 van het water rond, zonder met den grond verbonden te zijn; in 

 dat geval zijn de wortels, ofwel hoegenaamd niet, of slechts zeer 

 weinig ontwikkeld {Utricidaria, Hottonia, Ceratophi/Uum, 

 Lemma, enz). Bij Utricidaria schijnt zelfs in het zaad, geen 

 beginsel van een' hoofdwortel te bestaan. Andere planten, vooral 

 die, welke in stroomend water leven en dus voor wegdrijven 

 moeten bewaard blijven, zenden in den bodem lange, dunne, 

 on vertakte draden, waardoor zij bevestigd zijn {Myrio-pJnjllum, 

 Batrachium, Elodea, enz.). Van een hoofdwortel is hier veelal 

 geen spraak; bij de kieming ontwikkelt hij zich mei {Utricidaria, 

 Salvinia natans), of slechts zeer onvolkomen, terwijl reeds vroeg- 

 tydig bijwortels ontstaan, die de rol van den hoofdwortel over- 

 nemen. In het algemeen is het bestaan der bijwortels slechts van 

 zeer korten duur : naarmate de stengel aan zijn top voortgroeit, 

 sterft het onderste gedeelte af, en nieuwe wortels ontwikkelen 

 zich op de volgende knoopen. 



Ook tot het ondorpen van voedsel schijnen de wortels al zeer 

 weinig mede te werken ; dat wordt ons bewezen, vooreerst door 

 bet bestaan van volkomen wortellooze planten, en ten andere door 

 het feit, dat afgerukte stukken van den stengel van tal van water- 

 planten niet ten gronde gaan, maar zich verder ontwikkelen zon- 

 der schijnbaren stilstand in den wasdom {Utricularia, Batra- 

 chium, enz.). Bij Elodea canadensis is het zelfs niet noodig, dat het 

 afgebroken stukje van den stengel nog bladeren drage; het is 

 voldoende, dat nog een enkele knop aanwezig zij, om weldra eene 

 nieuwe plant te zien ontstaan. En zulke feiten kunnen zonder veel 

 moeite verklaard worden; men neemt immers aan dat, bij de 

 waterplanten, de opslorping van het voedsel niet alleen door de 

 wortels kan geschieden, maar voornamelijk en in sommige 

 gevallen uitsluitend op de gansche oppervlakte van den stengel en 

 de bladeren door diffusie plaats grijpt. Daaraan moet dan ook 

 toegeschreven worden, dat, in den regel, de weefsels, die tot het 

 vervoeren der voedingsstoffen dienen, in meerdere of mindere 



