— 197 — 



'Zyn; zulke takken komen echter ook zeer dikwijls afzonderlijk 

 voor. Men houdt bijgevolg alle smal toeloopende steenkernen 

 voor overblijfsels van uit den wortelstok ontspringende sten- 

 gels, terwijl men de niet versmalde steenkernen als de gewone 

 luchttakken beschouwt. 



De takken van Calamites ontspringen uit de knoopen; zi,j vielen 

 echter naar alle waarschijnUjkheid zeer gemakkelijk en zeer spoe- 

 dig af, en lieten dan op den knoop een litteeken achter. Dikwijls 

 ook mislukten de knoppen, bestemd om aan takken het aanzijn te 

 geven; zij zijn dan op den fossielen stam alleen door knobbeltjes 

 vertegenwoordigd. In menig geval was Calamites dus zeer weinig 

 vertakt. Bij een zeer belangrijke Calamietengroep, (ondergeslacht 

 Calamitina), vindt men, tusschen de knoopen, die takken afgeven, 

 een zeker (voor ieder individu bestendig; gewoonlijk 2 a 9) getal 

 knoopen, waaruit geene takken ontspringen. 



ledere tak is voorzien vau een vaatbundel, die van de binnen- 

 zijde van den houtcylinder afkomstig is, en op zijn weg, van dien 

 houtcylinder naar den tak, hel peripherisch gedeelte van een der 

 hooger beschrevene vaatbundels doorboort (PI. VIII. fig. 4). 



De bladeren van Calamites zijn de overblijfsels, welke vroeger 

 onder de namen Asterophyllites en Annularia beschreven zijn. Het 

 zijn lange, smalle reepen die nu eens (Annularia) (PI. IX, f. 8) aan 

 hun voetondcrling vereenigd, dan weer [Asterophyllites) volkomen 

 van elkander gescheiden zijn. Men heeft daarenboven, op exem- 

 plaren van het ondergeslacht Calamitina, dat trouwens ook soms 

 Asterophyllietentwij gen draagt, gansch bijzonderebladeren gevon- 

 den, die uit een afgerond voetstuk en een lancetvormige slip 

 samengesteld zijn. Bij Calamitina zou dus heterophyllie bestaan 

 hebben. Vertegenwoordigers van den typus Archeocalamites ein- 

 delijk zijn ontdekt geworden met in kransen geplaatste, lijnvor- 

 mige bladeren, die verscheidene malen gaflfehg verdeeld konden 

 zijn. 



Om de beschrijving van Calamites te voltooien blijft ons nog 

 een woord te zeggen over zijne voortplantingswerktuigen. Dit 

 zijn strobielen, wier bladeren in kransen geplaatst zijn, en op 

 zulke wijze, dat de bladeren van zekere kransen sporangiên dra- 

 gen, terwijl andere die missen. In een groot getal dier strobielen 



