— 211 - 



De familie der Marsiliaceën heeft tot heden slechts door één 

 exemplaar haar bestaan in het steenkooltijdperk te kennen gege- 

 ven : het zijn bladeren, in Brongniart's nomenclatuur met den 

 naam Sagenopteris bestempeld, en door Feistmantel beschreven. 

 Zi.i zijn uit Australië afkomstig. Ook is het niet onmogelijk dat 

 overblijfsels van Salviniaceën in datzelfde tijdperk gevonden 

 zijn, Strassbuhger en Solms-Laubach beschouwen als spore- 

 vruchten van AzoUa zeer kleine, ronde lichaampjes, die men bij 

 WiLLiAMSON onder de namen Sporocarpon, Oidospora, Traquaï- 

 ria en Zygophyllites beschreven vindt. 



Omtrent het einde der steenkooltijden, wanneer de Lepido- 

 dendreën reeds beginnen uit te sterven, verschijnen de ivaaktzn- 

 «iigen op den aardbodem. Het zijn onder anderen Cycadeën, die 

 echter slechts schaarsche blijken van haar bestaan achterge- 

 laten hebben, en waarbij men gewoonlijk een kleine groep fos- 

 sielen van het geslacht il/eo^w^Zosa voegt. Deze zijn gekenmerkt 

 door den bouw van haar hout, dat uit naast elkander staande, 

 platgedrukte cylinders samengesteld is. Overblijfsels van echte 

 Coniferen zijn ook niet menigvuldig. Maar in de bovenste lagen 

 vindt men een overvloedig getal bebladerde takken en ook vele 

 stammen van planten, die den Naaktzadigen toebehooren ; het zijn 

 de Cordaïteën, die met de Cycadeën, en ook met de Coniferen 

 de grootste gelijkenis hebben. Haar hout vertoont al de eigen- 

 schappen die het hout van zekere Coniferen, en namelijk der 

 Araucariae, kenmerken. Hare zittende elliptische bladeren 

 hebben uitspringende, evenwijdig loopende nerven. De vaat- 

 bundels, die in deze nerven bevat zijn, vertoonen gansch bij- 

 zondere kenteekens : de initiale streng ligt midden in de massa 

 der later gevormde vaten, en het schijnt, bij den eersten aanblik, 

 dat het hout zich naar binnen en naar buiten toe te gelijk ontwik- 

 keld heeft ; er schijnt, om Renault's uitdrukking te bezigen, een 

 " middelpunt zoekend « en een « middelpunt vliedend « hout te 

 oestaan. Denzelfden bouw vindt men in den bladsteel der Cyca- 

 deën; en volgens Van Tieghem (dit laatste is echter niet bewezen) 

 zou hij ook in de vaatbundels van Sigillaria voorkomen ; Met- 

 tenius heeft evenwel dien eigenaardigen bouw bij de Cycadeën 

 onderzocht en gezien dat, in den stam, de bladbundel volkomen 



