— 229 — 



begrepen, en de leerlingen, indien zij begrepen hebben, onthouden 

 slechts onvolkomen. De aanschouwelijke lessen zijn dan ook van 

 groot voordeel bij het onderwijs, omdat zij voor den geest meer 

 vatbaar zijn ; de uitlegging wordt klaarder, daar de leerlingen het 

 besproken voorwerp voor oogen hebben, in plaats van het zich te 

 moeten voorstellen, en hetgeen eenmaal het oog getroffen heeft 

 blijft beter in het geheugen. Het is nochtans moeilijk de leerlingen 

 een voor een in den microscoop te laten kijken, vooral wanneer de 

 toehoorders talrijk zijn ; ook heeft men microscopen gemaakt 

 waarin twee en zelfs drie personen ter zelfder tijd het voorwerp 

 kunnen aanschouwen, hetgeen echter meer ongemakken oplevert 

 dan voordeden, aangezien iedere observator slechts een derde 

 heeft van het licht, dat hij in andere gevallen alleen zou hebben, 

 zoodat er, bij het gebruik van sterke vergrootingen, gebrek is 

 aan licht. Een beter middel is het gebruik van groote platen die 

 van alle leerlingen ter zelfder tijd gezien worden. Daar echter 

 platen aan dezelfde gebreken lijden alsteekeningen in 't algemeen, 

 is de beste wijze, om de les aanschouwelijk te maken, het pro- 

 jecteeren van glas-photogrammen op een wit scherm, bij middel 

 óener projectielantaarn. Men zou wel is waar, de praeparaten 

 rechtstreeksch kunnen projecteeren, maar wij hebben reeds 

 gezien dateene verzameling van photomicrographieën boven eene 

 verzameling van praeparaten verkieslijk is ; daarenboven heeft 

 het gebruik van praeparaten nog het nadeel, dat het licht uiterst 

 sterk moet zijn, en men bijgevolg gevaar loopt het praeparaat 

 door te hevige hitte te verliezen. 



In de laatste jaren is de photomicrographie op een nieuw 

 gebied vooruitgegaan, namelijk het illustreeren van boeken. Niet 

 lang is het geleden dat de hooge prijs der papierpositieven en 

 de onmogelijkheid om ze ras genoeg te vermenigvuldigen een 

 gewichtige hinderpaal was voor haar gebruik te dien einde. Maar 

 sedert andere middelen zijn in aanwending gebracht, zooals helio_ 

 gravure, photolithographie, photozincographie, en zeer onlangs 

 nog autocopistische afdrukken, kan men de photographieën met 

 dezelfde snelheid als gravuren vermenigvuldigen. Door deze ver- 

 beteringen is de photographie reeds in staat gesteld met de gravure 

 mede te dingen, en zelfs overtreft zij de houtsnede b. v. daar het 



