— 236 — 



ten gehandeld wordt. Wij behoeven niet te zeggen dat alles in 

 louter West-Vlaamsch geschreven is, met veel Fransch erbij , en 

 onder zorgvuldige uitsluiting van alles wat naar dusgenaamd 

 Hollandsch zweemt. 



Wij vinden, onder die stukjes, eenige hoofdstukken, die waar- 

 schijnlijk bestemd waren om tot een leerboek van plantenkunde 

 vereenigd te worden. Zoo b. v. het eerste hoofdstuk, getiteld 

 « de drie rijken der Schepping ». Het tweede hoofdstuk voert den 

 titel : " hoe de plant uit het zaad komt " . Wij laten hier dat 

 hoofdstuk volgen, ofschoon het, volgens eene nota van den uit- 

 gever (1), niet volledig zij : 



» Eerst en vooral wat is een zaad ? 



" Een zaad is een bekracht planteneitje dat in de vrucht zijnen 

 vollen was- en rijpdom verkregen hebbende, bekwaam is om de 

 plant wederom voort te brengen. 



" Het bestaat uit drie deelen : de keeste, de vrijde en de spijze. 



« Om dit gemakkelijk te vatten, neemt eene rijpe suikerboon, 

 die in "svarm water geweekt en gezwollen is, en scheurt er de 

 pelle van open, en gij vindt daar iets in gelijk een vogelken in 

 zijne gebrokene eierschaal, met eenen bek die, als in een trach- 

 tertje, binnen aan de pelle geschoven zit en met twee groote 

 dikke vlerken waartusschen een pluimsteertje. 



" Die suikerboon is een zaad, ime graine, en dat vogelke is de 

 keeste, Vamande, la plantule, Vembryon de la graine. De eier- 

 schaal is de vrijde of het beschutsel van de keeste, Ie tégument 

 de la plantide : custode gemeenlijk van twee pellen, tuniques, 

 eene buitenpelle of de schaal, Ie iesta, en eene binnenpelle of de 

 lijze, l'endoplèvre ou Ie tegmen. 



« De vlerken van het vogelke zijn de bladeren van de keeste, 

 zaadlobben genaamd, cotyles ou cotylédons. 



« Het pluimsteertje is het eerste begin van den stengel en wordt 

 in de sprekende taal Hemelscheute geheeten, la gemmide of la 

 plumule, omdat het, kiemende, altijd opwaards naar den hemel 

 wilt. 



(1) Die nota luidt als volgt: " Deze artikel uit het handschrift van 

 De Bo is niet volledig ; wij geven hem zooals hij gaat en staat, omdat 

 er veel wetenschappelijke woorden in vertaald zijn ». 



