— 289 — 



Deze invloeil is zeer ingewikkeld ; hij verandert met de soort, en 

 kan bij dezelfde soort, zelf^ Ijij hetzelfde individu met de omstau- 

 digheden afwisselen. Blijft de verlichting langen tijd onveranderd, 

 dan is de beweging meestal des te sneller hoe grooter de kracht 

 is van het licht. Dat is vooral bij gebrekkige luchtverversching 

 merkbaar; men kan alsdan somwijlen, door de kracht der verlich- 

 ting te wijzigen, de snelheid der beweging versterken of vermin- 

 deren. 



In volkomen duisternis en bij gewone temperatuur komen de 

 purperbacterien — na eenige seconden of eerst na dagen — tot 

 rust {(lonkerxtilstand). Het licht doet dien stilstand in den regel 

 weder ophouden, wanneer hij niet te lang geduurd heeft; dit ge- 

 schiedt, volgens de omstandigheden, na min dan eene seconde, of 

 eerst na eenige minuten en nog meer. Duarde de donkerstilstand 

 slechts eenige minuten, dan was het zwakke daglicht voldoende 

 om na weinige seconden de beweging opnieuw te doen beginnen. 

 Na verduistering duurt de beweging nog een tijd lang ; die nawer- 

 king is doorgaans des te langer, hoe krachtiger en hoe langer de 

 verlichting was. Het is alsof het licht een voorraad eeaer stof 

 voortbracht, die tot de beweging onontbeerlijk is, en in 't donker 

 verbruikt wordt. 



Eene lang voortgezette werking van onveranderd licht kan 

 evenzoo de bacteriën tot rust brengen, en dan ontwaken zij dik- 

 wijls in 't donker. De stilstand wordt soms gemakkelijker of uit- 

 sluitend door zwakke verlichting, in andere gevallen door sterke 

 verlichting veroorzaakt. 



Een der merkwaardigste werkingen van het licht is de dusge- 

 noemde schrikbeweging : door plotselinge vermindering der licht- 

 sterkte schieten de bacteriën (soms 10 a 20 maal hare lengte) 

 achteruit. Blijft de vermindering voortduren, dan hernemen zij 

 hare \oorwaartsche beweging, meestal met weinig verminderde 

 snelheid; zij hernemen ook hare beweging wanneer zij opnieuw 

 verlicht worden. 



In onbedekte O-rijke druppels is de schrikbeweging schijnbaar 

 geringer dan in een O-arm midden. In gunstige gevallen kan eene 

 zeer geringe lichtvermindering, indien zij op eene fractie eener 

 seconde plaats heeft, duidelijke schrikbeweging veroorzaken ; 



19 



