— 3 — 



Pritzel(I) [Thes. Ut. bot,) niet; immers onder nummer 

 10760 kan men lezen : 



« Herbarius of kruidboeck in dietsche. Anvers. Mathias 

 Goes (1482). 4. » 



Uit den hierboven opgegeven titel blijkt nog, dat het 

 werk geen oorspronkelijk gewrocht, maar eene vertaling 

 was van het te dien tijde zoo verspreide boek : Ortus (beter 

 Hortus) sanitatis (d. i. Hof der Gezondheid). Ik zeg ver- 

 taling, doch het is wel het juiste woord niet, dat ik zou 

 moeten gebruiken; beioerking voor de leeken ware beter. 

 Want de Ortus sanitatis (de bibl. van Burg. bezit een 

 exemplaar, n"" 6695 van het Van Hidthem-fonds) is 

 omvangrijker, meer wetenschappelijk, zal ik zeggen, en 

 de schikking der kapittels is gansch anders. In den groten 

 Herbarius zijn 435 kapittels (419 over planten, 15 over 

 dieren, 11 over delfstoffen of andere zelfstandigheden) ; in 

 den Ort. san. vindt men er 1066 (530 over planten, 392 

 over dieren en 144 over mineralen). De Ort. san. is 

 minder een volksboek dan de Vlaamsche bewerking. Al de 

 kapittels, die men in het laatste werk aantreft, komt men 

 ook in het eerste tegen ; doch de afbeeldingen, ofschoon 

 zeer gelijkend (het zijn houtgravuren), zijn toch ^ms^ 



(1) Pritzel schrijft nog : « 10759 Een Herbarius of Krmjdboek. 

 s. 1. (typ. Joh. Veldener Calemburgi). 1484. 4. ie. xyl. « En 

 10834 geeft den titel op van het boek, dat ik hier bespreek. En : 

 « 10761 • Herbarius {den groten) met alden figueren der cruyden, enz . 

 Geprent Tutrecht onder Siute Martens toorn by my Jan Berntsz. 

 1538. folio. » Ook verschenen er vertalingen van Leonardus Fuchsius' 

 kruidboek in het Nederlandsch (te Basel in 1543) Zie Yan Hulth.- 

 fonds. — Er verscheen ook volgens Jessen en Pritzel (die deutschen 

 Volksnamen) eene Nederduitsche vertaling van den Ortus san. te 

 Lubeekïn 1492. Van al die werken kreeg ik slechts FucHs' kruidboek 

 te zien (Bibl. van Burg.). 



