— 132 — 



1° de zijdelingsche, lange meeldraden {m^} vervullen de 

 hoofdrol bij de bevruchting; 



2' het stuifmeel van den centralen helmknop (m^) wordt 

 grootendeols door de bezoekers verzameld of opgevreten, 

 slechts een klein gedeelte daarvan blijft derwijze aan het 

 lichaam der bezoekers gekleefd, dat het tot de bevruchting 

 kan dienen. De hoeveelheid stuifmeel, door m' voortge- 

 bracht, is vrij aanzienlijk; door de gele kleur van zijn stuif- 

 meel (dat grootendeels aan zijne rug- of voorzijde ligt) is de 

 helmknop m^ zeer in 't oog springend. 



3° de bovenste meeldraden (m^) vervullen bij de be- 

 vruchting eene zeer ondergeschikte rol : de hoeveelheid 

 stuifmeel die zij voortbrengen is zeer gering, en dat weinige 

 stuifmeel wordt door de bijen verzameld en in hare stuif- 

 meelkorfjes (buitenzijde van het tibia der achterpooten) 

 gebracht. Daarentegen heeft het connectivum (helm- 

 bindsel) dier helmknoppen zich ontwikkeld tot een orgaan, 

 dat als het ware de ontbrekende honigklieren vervangt. 

 De studie der ontwikkeling der helmknoppen m* (fig. 9-13), 

 en de vergelijking van Commelyna bij sommige andere 

 pollenbloeraen, werpt eenig licht op de manier, waarop die 

 eigenaardige aanpassing mag tot stand gekomen zijn. 



Wij mogen aannemen, dat de bloemen van Commelyna 

 aanvankelijk volkomen regelmatig waren, en omtrent 

 denzelfden bouw hadden als b. v. de bloemen van Trades- 

 cantia virginiaca. Allengs ontstond eene verdeeling van 

 den arbeid tusschen de meeldraden, en er werd aldus een 

 toestand bereikt, die min of meer overeenstemde met de 

 inrichting, welke heden bij Tinnantia undata voorkomt. 



Bij laatstgenoemde plant (i) hebben de kelk en de bloem- 



(1) Zie H. Muller, loc. citat , blz 251, fig. 7. 



