— 151 - 



of een weinig naar den grond gericht (fig. 5; de kelk, in 

 deze figuur afgebeeld, is een weinig naar omhoog gericht ; 

 dit is een zeldzaam voorkomend geval; gewoonlijk heeft de 

 onderlip, na bevochtiging, den stand door de stippellijn 

 aangeduid), zoodat de kransjes het voorkomen hebben 

 van zoovele regenschermen ; ook de schutblaadjes hebben 

 de kelken in hunne beweging gevolgd (verg. fig. 5 en 6); 

 maar de voornaamste verandering die heeft plaats gehad, 

 is dat de kelken zijn opengegaan. 



Dezelfde verschijnselen heb ik door kunstmatige bevoch- 

 tiging teweeggebracht, b, v. door een stengel in drogen 

 toestand in water te dompelen ; dan heb ik het volgende 

 bemerkt: het gekromd vruchtsteeltje wordt recht, hetgeen 

 bewijst dat de zijde die naar den stengel gekeerd is meer 

 hygroscopisch is dan de andere ; de twee lippen van den 

 kelk volbrengen, om hun aanhechtingspuntop het steeltje, 

 een naar onderen gerichte beweging, de onderlip meer dan 

 de bovenlip, en dit heeft het opengaan van den kelk ten 

 gevolge. Deze bewegingen beginnen bijna oogenblikkelijk 

 na de bevochtiging en na hoogstens eene minuut zijn zij 

 gansch volbracht. 



Wanneer deze bewegingen plaats gegrepen hebben 

 kunnen de vruchtjes den kelk verlaten : zij zullen over de 

 hellende onderlip van den kelk (zie stippellijn, fig. 5) uit- 

 rollen, en aldus (evenals bij Scutellaria galericulata) (l) in 

 schuine richting, op een zekeren afstand van de plant op 

 den grond terechtkomen. Het kan ook gebeuren dat 

 zij door het naar omhoog gebogen uiteinde der onderlip 

 tegengehouden worden. In dit geval is vreemde hulp noodig 



(1) Di^M. Kronfeld, — Ueber die Ausstreuung der Früchtchen von 

 Scutellaria galericulata h^VevXx. K K. zool. bot. Ges. Wien, Bd. 

 XXXVI. Abhandl. p. 373, 1886, 



