- 152 - 



om de zaden te doen uitvallen : wordt de plant, door den 

 wind of eenige andere oorzaak geschud, zoo worden zij op 

 een zekeren afstand geworpen. Wat er ook van zij, 

 wanneer de zaden op den grond gevallen zijn kunnen zij 

 door den regen verder medegevoerd worden, hetgeen niet 

 lang zal uitblijven, daar zij slechts bij regenachtig weder 

 den kelk verlaten. Bij Brunella kunnen zij echter moeielijk 

 door den regen uitgespoeld worden, hetgeen bij Veronica 

 daarentegen steeds het geval is. 



Het vruchtsteeltje is zeer veerkrachtig ; wanneer de 

 kelk van zijn gewone ligging door de eene of andere kracht, 

 b. V. door den wind, afwijkt, dan komt hij met kracht tot 

 die vorige ligging terug, en daarbij gebeurt het niet zelden 

 dat zaadjes, die nog in den (geopenden) kelk waren blijven 

 liggen, op eenigen afstand worden weggeslingerd d) ; deze 

 bewegingen heb ik ook op kunstmatige wijze teweegge- 

 bracht, b. V. door den kelk naar beneden te drukken, en 

 dan heb ik zaadjes tot op een afstand van 30-40 cm en soms 

 nog meer zien wegspringen. 



Zooals door Mac Leod bij Feromm werd waargenomen, 

 heb ik ook nootjes van Brunella vuig aris aan den stengel of 

 andere deelen der plant geplakt gevonden. De oorzaak van 

 dat verschijnsel is dezelfde als voor Veronica : door bevoch- 

 tiging worden de zaadjes kleverig (2) ; wanneer men ze in 



(1) Het voorkomen van een opgeblazen kelk en een beweegbaren, 

 veerkrachtigen vruchtsteel, is eene aanpassing tot verspreiding door 

 den -wind die zeer algemeen voorkomt : men raadplege daaromtrent het 

 werk van D"" J. HiLDEBRAND : Die Vf rbreitungsmittel der Pflanzen. — 

 Leipzig, 1873. S. 9-20. 



(2) Zie over het kleverig worden der zaden bij Brunella, Salvia, enz. 

 o. a. Schenk, zur Kenntniss des Baues der Früchte bei Compositen und 

 Labiaten ; Botan. Zeit. 1887, p. 409, — en Frank, Ueber die anatomi- 

 sche Bedeutung und die Entstehung der vegetabilischen Schleime ; 

 Pringsh. Jahrb. Bd. V, p. 161. 



