- 155 - 



bevochtiging zag ik de volgende beweging ontstaan : de 

 kromming van het vruchtsteeltje verminderde, hetgeen be- 

 wijst dat de zijde die naar den stengelis gekeerd minder 

 hygroscopisch is dan de andere, dus juist het tegenover- 

 gestelde van hetgeen bij Brunella het geval is ; de kelk 

 wordt opgericht, terwijl hij om zijn aanhechtingspunt op 

 het vruchtsteeltje draait; de beweging der bovenste lip 

 is meer uitgebreid dan die der onderlip, zoodat de kelk 

 opengaat. Na ongeveer 2 minuten is de beweging gansch 

 volbracht. De zaden kunnen dan uit den kelk geworpen 

 worden, maar door den regeel kunnen zij moeielijk uitge- 

 spoeld worden. 



Hier ook heb ik vastgesteld dat de nootjes aan elkander, 

 of aan de randen der kelkopening, of aan een ander deel 

 der plant kleefden ; de zaden worden dus ook door bevoch- 

 tiging kleverig. Dit verschijnsel is hier bijzonder merk- 

 waardig : zoodra het zaad in het water gelegd is, ontwik- 

 kelt zich eene slijmlaag daar omheen, die voor het bloot oog 

 de gedaante van eene dikke witte wolk aanneemt en weldra 

 (na verloop van 2 tot 3 minuten) zoo groot wordt dat zij 

 de middellijn van het zaad 2 tot 3 maal vergroot. 



Wordthetzaad indien toestand op eene glasplaat gelegd, 

 dan blijft het na opdroging zoo stevig daaraan geplakt dat 

 eene nog al aanzienlijke kracht noodig is om het los te 

 maken ; door bevochtiging echter komt het schier onmid- 

 dellijk los. 



Andere ^rwnd/a-soorten heb ik niet kunnen bestudeeren, 

 de twee vermelde soorten waren alleen te mijner beschik- 

 king. Wat Salvia betreft, daarvan heb ik vele soorten 

 onderzocht, doch geen enkele vertoonde de minste hjgros- 

 copische eigenschap : bij allen is het opengaan van den 



