— 357 — 



wand. En dat B. radicola door zulke poriën zou binnendringen in 

 niet moeilijlc aan te nemen, wanneer men bedenkt dat de beweeg- 

 bare individuen onzer bacterie onder de kleinste levende wezens 

 beliooren. De bacillen die de boon bewonen zijn, in beweeg- 

 baren toestand, ^fiu- lang op 0,18^ breed. Zij zijn kleiner nog das 

 de kleinste pathogene microben, en de breedte der openingen, 

 die ze kunnen doorlaten, zou de dikte van Newton's eersten 

 kleurring in het uiterste rood niet behoeven te overschrijden. 



Wanneer de bacteriën eenmaal in den wortel geraakt zijn, moeten 

 zij van cel tot cel tot de diepere schorslagen doordringen. Men heeft 

 in de laatste tijden ontdekt dat de slijmdradcn een aanzienlijke 

 rol spelen bij die besmetting der meer naar binnen gelegen weef- 

 sels, en daardoor een stap verder gedaan tot de volledige 

 kennis dier zonderlinge lichamen. Wij willen thans de bacteriën 

 op hare reis in den wortel vervolgen, en kiezen als uitgangspunt 

 een wortclhaar. 



Frank is er in gelukt, buiten den wortel, in de nabijheid 

 der wortelharen, of zelfs in aanraking met deze organen, micro- 

 organismen te zien. In de wortelhaarcel zag hij verder kleine 

 lichaampjes, die den vorm hadden van microkokken of bacteriën 

 en zich inde ruimte van het haar bewogen, of tot een zooglaea 

 (massa bacteriën in een amorph protoplasmatisch hulsel) veree- 

 nigd waren. Dikwijls zag hij ook, en Prazmowski's waarnemingen 

 stemmen hiermede overeen, in de wortelharen een plasmatische 

 zelfstandigheid, die vaak het voorkomen van een onregelmatige, 

 knobbelachtige zooglaea bezat, en waarin men duidelijk inge- 

 sloten bacteriën zag. Dit is het eerste begin van een slijmdraad. 

 Hij hult zich in een harden wand, die waarschijnlijk in zekere 

 gevallen cellulose kan bevatten, en groeit nu voort, naar de 

 basis van het wortelhaar toe, in den vorm van eene buis die vol 

 zit met bacteriën, en geheel het uitzicht heeft van een hyphe. 

 Geen wonder dus dat Vuillemin zich hier heeft kunnen vergissen. 

 En wat de zoosporangiën betreft, die laatstgenoemde schrijver in 

 oude knollen waargenomen heeft, die behoorden ongetwijfeld, 

 zooals Frank doet opmerken, tot saprophytische zwammen die 

 in de knollen binnengedrongen waren, en met de slijmdraden niets 

 te maken hadden. 



