HET MAGNETISME. 121 



Weiss^) heeft meer in bijzonderheden kunnen onderzoeken 

 hoe zich het goed gekristalliseerd in de natuur voorkomende 

 pyrrhotine (eene verbinding van ijzer en zwavel) gedraagt. 

 Daarbij is gebleken dat een kristal van deze stof eene bepaalde 

 richting bezit, volgens welke het gemakkelijk gemagnetiseerd kan 

 worden, met dien verstande evenwel, dat het ook in de tegen- 

 gestelde richting even gemakkelijk gemagnetiseerd kan worden. 



Wij zullen ons nu maar voorstellen dat ook de ijzerkristalletjes 

 eene dergelijke eigenschap hebben, dat zij namelijk slechts vol- 

 gens eene bepaalde lijn, doch evengoed in de eene als in de 

 juist tegengestelde richting, kunnen gemagnetiseerd zijn. Verder 

 nemen wij aan dat eene uitwendige magnetische kracht, mits 

 deze minstens eene bepaalde grootte heeft, de magnetisatie kan 

 doen omslaan. Dan kunnen wij verschillende bijzonderheden in 

 het gedrag van het ijzer begrijpen. 



Wij denken eerst eens met één l^i 



enkel kristal te doen te hebben. Het B 



magnetisch veld H zij aanvankelijk 

 nul. De magnetisatie zij dan voorge- ^ 



steld door OA (Fig. 32). De richting, 

 die de magnetisatie dan heeft, noe- 



A K 



D 



H 



men wij de positieve richting. Wij ^ f^ p q 



laten nu H in negatieve richting aan- 

 groeien. De magnetisatie ondergaat ''■ 

 daarbij geen verandering, zij volgt de lijn AB, totdat H eene 

 zekere waarde OC bereikt. Dan slaat de magnetisatie om: CD. 

 Wordt H nog grooter negatief dan volgt M de lijn DE. Laten 

 wij nu H afnemen, en daarna positief aangroeien, dan volgt de 

 magnetisatie de gebroken lijn EFGKL., om daarna, wanneer 

 dan H weer tot nul afneemt, de lijn LA ie volgen. Dan is de 

 cyclus gesloten. Wij hebben aldus eene hysteresisfiguur gekregen. 

 In werkelijkheid krijgt men met een stuk ijzer eene tiguur 

 als in Fig. 11 is voorgesteld. Volgens het in § 14 gezegde stelt 

 daarbij de inhoud van de door bcdefgb begrensde figuur den 

 arbeid voor, dien wij moeten verrichten om den cyclus uit te 

 voeren, welke arbeid in den vorm van in het ijzer ontwikkelde 

 warmte vrij komt. 



' ) P. Weiss. Les propriétés inagnéti{|ues de la pyrrhotine. Arcli. Sc. phys. 

 el nat. (4) 19 (1905), p. 537,: 20 (1905) p. '213. J. de phys. (4) 4 (1905), p. 

 469, 829. 



