HET MAGNETISME. ' 109 



Stellen wij verder 



i\^m = Mo, (52) 



dan is Mo de sterkste magnetisatie die het lichaam ooit zou 

 kunnen krijgen, als namelijk alle moleculen volkomen even- 

 wijdig aan elkander gericht zouden zijn. 



De warmtebeweging verzet zich echter hier tegen. Wij von- 

 den n.1. zie (48), dat 



IVI=:aMo, (53) 



waarin 



e? -f e-1 1 



« 



(54) 



e3 — e-« q 



is. 



Hier uit zich de invloed van de warmtebeweging in de grool- 



.3 



heid q. Volgens (51) treedt n.1. hierin op kT. Nu is ^ /.Tde 



gemiddelde kinetische energie van de voortgaande beweging 

 van een gasmolecuul, en hiermede hangt het arbeidsvermogen 

 van de draaiende beweging van de magneetjes nauw samen. 

 Dit arbeidsvermogen bedraagt namelijk, daar het draaiende 

 magneetje slechts twee graden van vrijheid bezit ^/s van dit 

 bedrag, d. i. kT. 



Men ziet in (51) duidehjk uitgedrukt den strijd dien de mag- 

 netische kracht, die de moleculen tracht te richten, heeft te 

 voeren met de warmtebeweging: de teller hangt samen met 

 den arbeid, dien de magnetische kracht bij draaiing van het 

 magneetje verricht, de noemer met het arbeidsvermogen van 

 de warmtebeweging. De verhouding van beide bepaalt q. Uit 

 (54) volgt dan de grootheid «, die aangeeft welk gedeelte van 

 de maximale magnetisatie bij de temperatuur T verwezenlijkt is. 



Hoe « met q verandert wordt door de kromme lijn in Fig. 

 80 voorgesteld. 



Voor q ^n co wordt « = 1. Is OD de raaklijn in den oor- 

 sprong, dan is 



1 



In elk geval is 



tgDOX ^ 



q 3 



