HET MAGNETISME. 95 



Intusschen heeft Maxwell een mooi hoofdstuk i) in zijn 

 „Treatise" er aan gewijd om, zonder precies na te gaan wat 

 het wezen van het magnetische veld is, conclusies te trekken 

 uit de onderstelling, dat het magnetisch arbeidsvermogen een 

 vorm van kinetische energie is. 



Maxwell beschouwt b.v. twee stroomgeleiders, waarin de 

 stroomen ii en ^2 loopen. De magnetische kracht in een punt 

 in het veld van die beide stroomen, zal dan gevonden worden 

 als de resultante van twee krachten, die resp. evenredig zijn 

 aan ii en i^, en in het algemeen een zekeren hoek met elkander 

 maken. Berekent men voor een volume-element het magnetisch 

 arbeidsvermogen volgens (19), en sommeert dan over het geheele 

 veld, dan is het duidelijk, dat men voor het geheele magnetische 

 arbeidsvermogen van het stelsel verkrijgt eene uitdrukking als 



T=~Lyi\ + MHi2 + ^L,il (20) 



Hierin zijn Li en Ln de coëfficiënten van zelf inductie der beide 

 stroomgeleiders, 31 is de coëfficiënt van wederkeerige inductie. 



Maxwell heeft dan laten zien hoe men, de magnetische 

 energie als kinetische energie opvattende, uit de algemeene 

 bewegingsvergelijkingen der mechanica de inductiestroomen en 

 de krachten die op de lichamen werken, kan afleiden. 



§ 15. Als voorbeeld daarvan behandelen wij het volgend 

 eenvoudige geval. Een ijzerdraad die aan een vast punt is op- 

 gehangen (door een gewicht gestrekt), wordt door een stroom 

 -il doorloopen, terwijl een tweede stroom i^ geleid wordt door 

 een spoel die den draad omringt. Door een koppel dat op het 

 benedeneinde werkt, kan de draad worden getordeerd. 



Zij « de hoek waarover het benedeneinde gedraaid is. De 

 magnetische eigenschappen van het ijzer zijn dan door de 

 samendrukkingen en uitrekkingen, die bij de torsie in den 

 draad zijn opgetreden, iets gewijzigd. Onder deze omstandigheden 

 komt in de uitdrukking voor het magnetische arbeidsvermogen 

 een term voor van den vorm 



Cttiii, (21) 



Hieruit kan het volgende worden afgeleid: 



') J. C. Maxwell. Electricity and Magnetism. Vol. II, ch. VII. 



