HET MAGNETISME. 



93 



Fig. 20. 



proef arbeid zal moeten verriclit worden om den magneet rond 

 te wentelen. Immers het opwekken van den electrischen stroom 

 kost noodzakelijk arbeid. Men kan nu vragen: welke zijn dan 

 de krachten die zich tegen de beweging van den magneet ver- 

 zetten? Stelt mende magnetische krachten, 

 die bij den permanenten magneet behooren, 

 samen met de tangentiaal gerichte mag-' 

 netische krachten, die voortvloeien uit den 

 opgewekten electrischen stroom (§ 10), dan 

 blijkt (Fig. 20) dat de krachtlijnen een 

 zoodanigen loop hebben, dat de in § 12 5 

 genoemde krachten een koppel opleveren, 

 dat zich tegen de beweging verzet. 



Leiden wij opzettelijk een stroom door den magneet door in 

 den verbindingsdraad een stroombron in te schakelen, dan zullen 

 de zooeven genoemde krachten den magneet doen rondwentelen. 



Een mooi vraagstuk, waarbij stelling III toepassing vindt, is 

 het volgende. Een geleidende bol bevindt zich in een homogeen 

 magnetisch veld (in de richting van de F-as 

 in Fig. 21) en wentelt met standvastige 

 snelheid om een lijn loodrecht op de mag- 

 netische kracht (om de A'-as in Fig. 21). 

 Welke inductiestroomen ontstaan dan in 

 den bol? 



Het blijkt, dat de electriciteit gaat rond- 

 loopen om de Z-as. De bol werkt tengevolge 

 van die stroomen naar buiten als een kleine magneet met de 

 magnetische as in de richting van de Z-as. 



Verder kan berekend worden de arbeid die verricht moet 

 worden om den bol te doen draaien. Deze arbeid moet gelijk 

 zijn aan de warmte die in den bol wordt ontwikkeld i). 



§ 14. Om den magnetischen toestand van een lichaam te 

 veranderen, moet men een zekeren uitwendigen arbeid verrichten. 

 Wij kunnen b.v. denken aan een staaf ijzer, die wij in de 

 lengterichting magnetiseeren door een stroom te laten gaan 

 door een spoel, die de staaf omringt. Wanneer, zooals in dit 

 geval, B en H dezelfde richting hebben, is die arbeid voor eene 

 oneindig kleine verandering per volume-eenheid 



H 



Er? 



Fig. 21. 



H 



H 



') Zie het Aanhangsel onder 2. 



