92 HET MAGNETISME. 



b. een kracht langs de krachtlijnen naar buiten werkende, 



en waarvan de grootte per vlakte-eenheid 

 ] ^^'^ H- cos iy bedraagt, als x> de scherpe 

 ■^-" hoek tusschen de krachtlijn en de nor- 



Ct:^ 



7 / / /y /7" ï^aai is. 



Zoo worden de zii vlak ken van de in 



Fi o- i 8 



^' ■ § 9 genoemde spleet naar elkaar getrok- 



ken met een kracht -^ H- per vlakte-eenheid. Het is alsof de tus- 

 schen die zijvlakken loopende krachtlijnen gespannen koorden 

 waren. Bij een krachtigen electromagneet kan de kracht, 

 waarmede de poolschoenen naar elkander toe worden getrokken, 

 meer dan lOÖ K.G. per cm^. bedragen. 



De onder b genoemde kracht heeft ook een tangentieele com- 

 ponent. Het is deze component, die zich tegen de beweging van 

 den ring van een dynamo verzet. Ook komt deze tangentieele 

 component te pas bij de unipolaire inductie. 



§ 13. Unipolaire inductie. Een permanente magneet heeft 

 de gedaante van een omwentelingscilinder en kan 

 om zijne as wentelen (Fig. 19). Daarbij ontstaat 

 een stroom in een stilstaande keten die twee 

 sleepcontacten, het eene in het midden van een 

 eindvlak en het andere in een punt van het cilinder- 

 oppervlak, met elkaar verbindt. 



Over het ontstaan van dezen stroom zijn de 



meest uiteenloopende theorieën en verklaringen 



gegeven. De verklaring is eenvoudig wanneer men 



Fig. -19. denkt aan de electrische kracht, die op grond van 



stelling in ontstaat doordat de deeltjes van den 



magneet zich bewegen in het veld van de inductie B te danken 



aan den magneet zelf. 



Volgens die voorstelling is dus bij deze proef de zetel van de 

 electrische kracht die de electriciteitsbeweging veroorzaakt, in 

 den magneet. Wij kunnen ook den magneet in rust laten en 

 denken dat de draad die de sleepcontacten verbindt, ronddraait 

 om den magneet. Wij krijgen dan een zelfde electriciteitsbe- 

 weging. In dit geval moeten wij ons voorstellen dat de zetel 

 van de electrische kracht zich bevindt in den draad (die zich 

 in het magnetisch veld van den magneet beweegt). 



Het is duidelijk dat bij den eerstgenoemden vorm van de 



