1S2 SYSTEMEN MET MEERDERE EI.EKTRONEN. [§ 29. 



teiiipei-aturen, waarde equipartitie-wet geldt, /.al een ensemble van 

 systemen welke dergelijke precessie-bewegingen uitvoeren even- 

 veel energie opnemen als een ensemble van lineaire resonatoren : 

 R T calorie i)er grammolekuul, zoodat de soortelijke warmte der 

 precessie-beweging dan gelijk is aan: i? = ca. 2 cal/gr. i). 



Bij het waterstof-molekunl mag men echter de precessie-bewe- 

 ging niet als een kleiije trilling opvatten : volgens de theorie van 

 BoHR en Debye is hier : Pj = 2 . hjl n (elk elektron heeft het 

 moment van lioev. van beweging : /i/2 n), zoodat reeds bij kleine 

 waarden van vi^ ^le hoek « groot wordt (verg. 20). Dan moet 

 men wel degelijk rekening houden met het kwadraat van P2, en 

 moeten formules (27) en (oU) gebruikt worden. 



2) Toepassing op hei model van het waterstof -mok l:md. 



Indien men bovenstaande formules wil toepassen o}> het model 

 van het Ho-molekuul moet men zich eerst afvragen, of dit model, 

 dat zeker geen vast lichaam is, ook precessie-bewegingen kan uit- 

 voeren. Deze vraag is opgeworpen door Rubi^^owicz -) ; door 

 hem zijn de kleine trillingen van het model om de stationnaire 

 beweging onderzocht. Ziet men af van de trillingen met be- 

 trekkelijk hooge („ultraviolette") frequenties (waaronder ook een 

 instabiele trilling voorkomt), dan zijn voor de theorie der soor- 

 telijke warmte van belang: 



«) een trilling welke overeenstemt met de reguliere precessie 

 van het luolekuul; de frequentie hiervan is dezelfde als die welke 

 door fornmle (28a) gegeven wordt; 



b) een trilling waarbij de beide kernen zich afwisselend naai- 

 elkaar toe en van elkaar af bewegen in de richting hunner ver- 

 bindingslijn, terwijl de elektronen lange, smalle ellipsen beschrij- 

 ven in hun baanvlak. De frequentie hiervan is echter nog vrij 

 hoog, zoodat deze trilling bij gewone temperaturen niet veel tot 

 de soortelijke warmte zal bijdragen •^). 



') KiuitiKit maakt hierbij de oi)iiierking: De eigciitrilliui;- van de reguliere 

 precessie van een syniinetrisch lichaam heeft de bizonderheid dat ze twee graden 

 van vrijheid bezit, doch dat ze alleen kinetische, en geen potentieele energie repre- 

 senteert. Aan den anderen kant heeft een lineaire oscillator slechts één graad 

 van vrijheid; hier is echter de gemiddelde waarde van de potentieele energie 

 dezelfde als die van de kinetische energie. 



2) A. RiJuiNOWic?, Phys. Zeitschr. 18, p. 1S7, l'.HT (zie ook boven bl. 1.55). 



^) Een schatting hiervan kan imii krijgen door de z.g. „karakteristieke tem- 



