272 OVER HET ONTSTAAN EN DE GEOLOGISCHE GESCHIEDENIS 



Avaaid hebben. Die winden kunnen slechts droog geweest zijn. 

 Men moet aldus wel tot een steppenklimaat ook voor het zuidelijk 

 gedeelte van ons land besluiten. Een krans van loss is inderdaad 

 aan de continentale en zuidzijde van het groote landijs, in 

 Rusland, Duitsehland, Nederland, België en Frankrijk, ook in 

 het zuiden van Engeland, te vinden. Deze leemsoort heeft, ten 

 minste in haren oorspronkelijken toestand (primaire loss), alle 

 eigenschappen van steppenleem en aan hare basis worden vele 

 door den wind glad geslepen kantenkeien gevonden, die ook 

 bewijzen voor een droog klimaat. Zij komt onder locale omstan- 

 digheden voor, die hare afzetting door water uitsluiten, bevat 

 overblijfselen van steppendieren, zooals de Saiga-anlilope en de 

 Springmuis en heeft algemeen, waar zij niet secundair ontkalkt 

 werd, een hoog kalkgehalte. Deze laatste eigenschap is niet wel 

 te vereenigen met een herkomst van het materiaal uit rivier- 

 leem, daarentegen zeer begrijpelijk indien men de h'iss beschouwt 

 als verstoven gletscherslib van het noordsche landijs, dat, naar 

 men mag aannemen, algemeen kalkrijk geweest is. 



In de omstandigheid, dat primaire (kalkrijke) loss in Limburg 

 op het plateau-grind werd afgezet, nadat de Maas zich reeds een 

 l)ed van zekere diepte daarin had uitgesneden, en tot dat hoog 

 terrein beperkt is, ligt op zich zelf, reeds een bewijs voor haar 

 ontstaan als een afzetting door den wind en uit gletscherslib 

 — anders kon het kalkgehalte niet zoo hoog zijn — , aldus voor 

 gelijktijdigheid met het „Scandinavisch diluvium". De klima- 

 tische omstandigheden, waaronder loss als steppenleem moet zijn 

 afgezet, laten geen plaats voor twijfel aan die gelijktijdigheid 

 over. 



Lag op het noordsche landijs een luchtdrukmaximum, dan 

 waren daardoor de banen der atlantische depressies welke tegen- 

 woordig boven de Noord- en Oostzee verloopen, afgesloten. De 

 hichtwervels, die het noordwestelijk Europa nu den meesten 

 neerslag brengen, zullen gedAvongen zijn geweest de mediterrane 

 baan te volgen en veelvuldiger dan tegenwoordig waren op de 

 Zuideuropeesche schiereilanden de regenbrengende westelijke 

 winden. Daardoor heerschten aan de westkusten dier schierei- 

 landen, gedurende den ijstijd dergelijke klimatische toestanden 

 als tegenwoordig heerschen in westelijk Patagonië, in Nieuw- 

 Zeeland, in Zuid-Alaska: buitengewoon lage ligging der sneeuw- 



