276 OVER HET ONTSTAAN EN DE GEOLOGISCHE GESCHIEDENIS 



de tegenwoordij^e Maas en vele beken in het vennengebied ont- 

 staan zijn. Aldus tot weinige geulen beperkt, schuurden zij hun 

 ])edden meer of min diep in de zandvlakte. Aan de westzijde 

 van de Maas en langs de Neerbeek,- tegenover Roermond, zijn 

 duidelijk de randen van de toenmalige valleien te herkennen, 

 aan den bovenkant van het zoogenaamd „middenterras". De 

 wateren brachten het dan nooit meer tot een overstrooming 

 van de oude zanddelta, maar wel verlaagden zij, sprongsgewijs, 

 haar niveau binnen de valleien van de Maas en haar bijrivieren. 

 Het „middenterras" en het „laagterras", welke o.a. in de be- 

 doelde streek te herkennen zijn, moeten dan aan minder betee- 

 kenende klimaatschommelingen (van den „Post-Würm-tijd") of 

 aan bodembewegingen in hot stroomgebied van de Maas gedu- 

 rende den postglacialcn tijd worden toegeschreven i). 



Uit dat alles blijkt, dat de in liet zanddiluvium van den 

 vierden zuidelijken ijstijd gelegen venkommen na haar ontstaan 

 niet aan overstrooming en gevaar van dichtspoelen zijn bloot- 

 gesteld geweest. Maar tevens is het duidelijk, dat de vennen in 

 geen geval ouder kunnen zijn dan het jongste zanddiluvium van 

 de Maasdelta. Stellig zijn vele even oud. Men heeft haar ont- 

 staan wel toegeschreven aan uitkolking door de „wilde" delta- 

 wateren, deze eigenschap blijkbaar niet alleen bedoelend in den 

 zin van onregelmatig of nog niet in bepaalde banen geleid, doch 

 ook van woest, krachtig. Maar zou integendeel uit de omstan- 

 digheid, dat het door de deltawateren van de Maas nu alleen, 

 niet meer van den Rijn, afgezette zand zelden zeer grof is en 

 (zoover niet drijfijs bij het vervoer medewerkte) slechts weinig 

 en lichte steentjes bevat, niet moeten worden afgeleid, dat de 

 stroomsnelheden op de delta slechts gering waren en zeker niet 

 groot genoeg voor de bedoelde uitkolking, die niet zelden eenige 

 meters diepte zou bereikt liebben? 



Meer voor de hand liggend was het om de heuvels, die de 

 vennen algemeen vergezellen, alleen naar hun voorkomen, voor 



^j In een artikel „liue uiitstondeii de vennen bij Oi.sterwijlc V" opgenomen iii 

 (Ie Verslagen van de Vereeniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Neder- 

 liind (Amsterdam 1917, p. S), schreef ik ten onrechte alleen het „laagterras" 

 aan deze oorzaken toe. Met voorluinden zijn van een „niiddenterras"' aan de 

 Neerbeek, zoowel als aan de Maas, bewijst zijn postglaciaal ontstaiin. 



